सण · मार्गशीर्ष पौर्णिमा
श्रीदत्त जयंती २०२६
मार्गशीर्ष पौर्णिमेला सायंकाळी दत्तजन्म होतो. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश एकाच रूपात: गुरूंचे गुरू दत्तात्रेय.
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा इंदूर नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
ही तारीख सर्व शहरांत एकच आहे.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेदत्तात्रेय जयंती, दत्त जन्म
- कुठेमहाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि गुजरात
- पूजा कोणाचीदत्तात्रेय
- एका ओळीतअत्री ऋषी आणि अनसूया यांच्या पोटी दत्तात्रेयांचा जन्म झाला तो दिवस.
श्रीदत्त जयंती, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
दत्तात्रेयांमध्ये ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश तिघेही आहेत, म्हणून मूर्तीला तीन मुखे आणि सहा हात. दत्त म्हणजे दिलेला: देवांनी स्वतःला अनसूयेला दिले. आणि अत्रींचा पुत्र म्हणून आत्रेय.
दत्तांना गुरूंचे गुरू मानतात. भागवतात कथा आहे की त्यांनी पृथ्वी, पाणी, मधमाशी, अगदी एका लहान मुलापासूनही धडे घेतले: चोवीस गुरू. अर्थ इतकाच: शिकायला मिळेल तिथून शिका.
मूर्तीजवळ एक गाय आणि चार कुत्री दिसतात. गाय पृथ्वीचे आणि चार कुत्री चार वेदांचे प्रतीक मानतात.
- ०२
अनसूयेची कथा
अत्री ऋषींची पत्नी अनसूया तिच्या तपासाठी आणि सत्त्वासाठी तिन्ही लोकांत ओळखली जायची. तिची परीक्षा घ्यायला ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश तरुण ऋषींच्या वेशात आश्रमात आले, अत्री स्नानाला गेले असताना.
अनसूयेने त्यांना ओळखले. तिने त्यांच्यावर पाणी शिंपडले आणि तिघेही लहान बाळ झाले. मग तिने आईच्या मायेने त्यांना खाऊ घातले. तिघांच्या पत्नींनी विनंती केल्यावर तिने त्यांना पुन्हा मूळ रूप दिले.
तिघेही प्रसन्न झाले आणि वर मागायला सांगितले. अनसूयेने मागितले: तुम्ही माझी मुले म्हणून जन्माला या. तिघांचा अंश एकत्र होऊन तिच्या पोटी दत्तात्रेयांचा जन्म झाला, मार्गशीर्ष पौर्णिमेला.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
जयंतीआधी सात दिवस अनेक घरांत गुरुचरित्राचे पारायण होते, आणि जयंतीला ते पूर्ण करतात. कोणी दत्त बावनी किंवा दत्त स्तोत्र म्हणतात.
संध्याकाळी, जन्माच्या वेळी, दत्तांचा पाळणा हलवतात, पाळण्याची गाणी म्हणतात आणि सुंठवडा प्रसाद म्हणून वाटतात.
गाणगापूर, नरसोबाची वाडी, औदुंबर आणि आंध्रातले पीठापूर या दत्तक्षेत्रांत मोठा उत्सव असतो. श्रीपाद श्रीवल्लभ, नृसिंह सरस्वती आणि अक्कलकोटचे स्वामी समर्थ यांना दत्तावतार मानतात, म्हणून त्यांच्या मठांतही आज गर्दी असते.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: आठवडाभर गुरुचरित्र, सायंकाळी दत्तजन्म आणि पाळणा, मग आरती, प्रसाद आणि अन्नदान.
- १गुरुचरित्राचे पारायण करत असाल, तर ते आठवडाभर आधी सुरू करा, म्हणजे जयंतीला पूर्ण होईल.वाचनाचे नियम घरोघरी वेगळे असतात: साधे जेवण आणि रोज एकच वेळ, असे अनेक जण पाळतात.
- २सकाळी लवकर स्नान करा, आणि उपवास किंवा एकदाच साधे जेवण ठरवा.आजारी, गरोदर किंवा वयस्कर असाल, तर साधे जेवण घ्या.
- ३स्वच्छ चौरंगावर दत्ताची प्रतिमा ठेवा, निरांजन आणि उदबत्ती लावा.प्रतिमा नसेल तर दत्ताचा फोटोही चालतो.
- ४फुले, तुळस किंवा बेल, अक्षता, गंध आणि हळद वाहा.दत्तात ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश तिघे आहेत, म्हणून तुळस आणि बेल दोन्ही चालतात.
- ५सायंकाळी, प्रदोष काळी, दत्तजन्म साजरा करा: बाळरूपातील दत्ताला पाळण्यात ठेवून पाळणा म्हणा.तुमच्या शहरातली प्रदोष काळाची वेळ वर दिली आहे. पाळणा नसेल तर एखादा लहान झोपाळा किंवा पाट चालतो.
- ६दुधाचा किंवा गुळाचा गोड पदार्थ आणि फळांचा नैवेद्य दाखवा. अनेक घरांत सुंठवडा देतात.नैवेद्य आधी देवाला, मग सगळ्यांना.
- ७आरती करा, भजन म्हणा, किंवा दत्त बावनी किंवा दत्तस्तोत्र म्हणा.दत्त बावनी गुजराती घरांत खूप म्हणतात; मराठी घरांत दत्ताची आरती.
- ८एखाद्या गरजूला, किंवा गाईला आणि कुत्र्याला अन्न द्या, आणि प्रसाद घेऊन उपवास सोडा.दत्ताबरोबर गाय आणि कुत्री असतात, म्हणून त्यांना अन्न देणे शुभ मानतात.
काय लागेल?टिक करत जा
१३ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
दत्तजन्म कोणत्या वेळी साजरा करतात?
सायंकाळी, प्रदोष काळी: दत्ताचा जन्म संध्याकाळी झाला असे मानतात. तुमच्या शहराची वेळ वर दिली आहे. मंदिरांत त्या वेळी जन्माचे कीर्तन आणि पाळणा होतो.
गुरुचरित्र पारायणाचे नियम काय?
जयंतीच्या आधीच्या सात दिवसांत वाचन, आणि जयंतीला त्याचे पारणे. पारायणाचे नियम काटेकोर असतात, आणि घरोघरी वेगळे: साधे जेवण, रोज एकच वेळ, असे बरेच जण पाळतात. शंका असेल तर घरातल्या मोठ्यांना किंवा दत्त मठात विचारा.
सुंठवडा म्हणजे काय?
सुंठ, खोबरे आणि साखर किंवा खडीसाखर यांचे मिश्रण. जन्माच्या उत्सवाला, जसे रामनवमी आणि गोकुळाष्टमीला, तसा दत्तजयंतीलाही अनेक घरांत हा प्रसाद असतो.
घरी पूजा न करता मंदिरात गेलो तर?
नक्कीच. दत्त मंदिरांत आज जन्माचे कीर्तन, भजन, पालखी आणि अन्नदान असते. गर्दी असते, म्हणून लवकर जा.
आजारी असताना, गरोदरपणी किंवा वयस्कर असताना उपवास करावा का?
आरोग्य आधी. साधे जेवण घ्या, आणि पूजा, पाळणा आणि आरती मनापासून करा. शंका असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.