व्रत · वैशाख कृष्ण एकादशी
अपरा एकादशी २०२६
वैशाख वद्य एकादशी म्हणजे अपरा एकादशी. अपरा म्हणजे अपार: या व्रताचे पुण्य अमर्याद, अशी श्रद्धा!
पुढील तारीख
वेळा न्यू जर्सी नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेअचला एकादशी, ज्येष्ठ कृष्ण एकादशी (उत्तर भारत)
- कुठेसंपूर्ण भारत; उत्तर भारतात ज्येष्ठ कृष्ण एकादशी म्हणून
- पूजा कोणाचीविष्णू, वामन (त्रिविक्रम) रूपात
- एका ओळीतअपार पुण्याचे व्रत: एका ऋषीने याचे पुण्य देऊन एका राजाची प्रेतयोनीतून सुटका केली.
अपरा एकादशी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
अपरा म्हणजे अपार, ज्याला अंत नाही. या एकादशीचे पुण्य अमर्याद मानतात: पुराणात ते तीर्थस्नान, गोदान आणि यज्ञाच्या तोडीचे सांगितले आहे.
आज खोटे बोलायचे नाही, कोणाची निंदा करायची नाही, हा या व्रताचा खास भाग. कथेनुसार खोटी साक्ष आणि निंदेचे पापही हे व्रत धुते.
आजचा धडा: पुण्य फक्त स्वतःसाठी जमवायचे नसते. ते दुसऱ्याला देता येते, आणि त्यातच ते वाढते.
- ०२
राजा महीध्वजाची कथा
महीध्वज नावाचा एक धर्मशील राजा होता. त्याचा धाकटा भाऊ वज्रध्वज मात्र क्रूर आणि मत्सरी. एका रात्री वज्रध्वजाने राजाचा खून केला, आणि त्याचे शरीर जंगलातल्या एका पिंपळाखाली पुरले.
अकाली मृत्यू झाल्याने राजा प्रेत होऊन त्याच पिंपळावर राहू लागला, आणि त्या वाटेने जाणाऱ्यांना त्रास देऊ लागला.
एके दिवशी धौम्य ऋषी त्या वाटेने गेले. तपाच्या बळावर त्यांनी प्रेताची कहाणी ओळखली, त्याला झाडावरून खाली आणले आणि परलोकाचे ज्ञान दिले. मग त्यांनी स्वतः अपरा एकादशीचे व्रत केले, आणि त्याचे सगळे पुण्य राजाला दिले. राजा प्रेतयोनीतून सुटला, दिव्य देह घेऊन त्याने ऋषींचे आभार मानले, आणि स्वर्गाला गेला.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
घरी उपवास आणि विठ्ठलाची पूजा: तुळस, पिवळे चंदन, कापूर आणि फळे.
ही एकादशी कडक उन्हाळ्यात येते, म्हणून आज अन्न, छत्री किंवा चपला दान करणे विशेष पुण्याचे मानतात.
उत्तर भारतात महिना पौर्णिमेला संपतो, म्हणून तिथे हीच ज्येष्ठ कृष्ण एकादशी, अनेकदा अचला एकादशी या नावाने.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: आदल्या दिवशी हलके जेवा, एकादशीला उपवास आणि नामस्मरण, आणि द्वादशीला सूर्योदयानंतर पारणे.
- १आदल्या दिवशी, दशमीला, हलके जेवा.एकच साधे जेवण पुरे. रात्री जड काही नको, म्हणजे एकादशीला पोट हलके राहते.
- २पूजेसाठी तुळशीची पाने आदल्या दिवशीच काढून ठेवा.अनेक घरांत एकादशीला तुळस खुडत नाहीत.
- ३एकादशीला सकाळी स्नान करा आणि उपवासाचा संकल्प करा.मनात ठरवा: निर्जळ, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, की एक वेळ फराळ.
- ४विष्णूची किंवा विठ्ठलाची पूजा करा.दिवा, उदबत्ती, गंध, फुले आणि तुळशीची पाने वाहा. फळे किंवा दुधाचा नैवेद्य दाखवा.
- ५ठरवलेला उपवास दिवसभर पाळा.तांदूळ, गहू, ज्वारी, बाजरी आणि डाळी टाळा. फराळ आधी देवाला दाखवा, मग खा.
- ६दिवस नामस्मरणात घालवा.हरिपाठ, विष्णुसहस्रनाम, भजन, किंवा या पानावरची त्या एकादशीची कथा.
- ७संध्याकाळी पुन्हा दिवा लावून आरती करा.अनेक जण रात्री भजन करत जागरण करतात. उद्या कामाला जायचे असेल तर थोडा वेळ पुरे.
- ८द्वादशीला सूर्योदयानंतर उपवास सोडा.पंचांगात पारण्याची वेळ दिली असेल तर ती पाळा. आधी देवाला नैवेद्य, मग जेवण.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
उपवासाला काय खाता येते?
तुम्ही कोणता उपवास धरला यावर अवलंबून: काहीच नाही, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, किंवा एक वेळ फराळ. फराळात साबुदाणा, वरईची भगर, रताळी, बटाटे आणि शेंगदाणे चालतात. धान्ये आणि डाळी मात्र नाहीत.
पाणी पिऊ शकतो का?
हो, निर्जळ उपवास नसेल तर. सगळ्यात कडक उपवासात द्वादशीच्या सूर्योदयापर्यंत पाणीही नसते, पण बहुतेक जण सौम्य उपवास करतात.
उपवास कधी सोडायचा?
द्वादशीला सूर्योदयानंतर, याला पारणे म्हणतात. द्वादशीचा पहिला भाग, हरिवासर, सूर्योदयानंतरही चालू असेल तर तो संपेपर्यंत थांबा. पंचांगात ही वेळ दिलेली असते.
कधी कधी एकादशीच्या दोन तारखा का दिसतात?
तिथी कमी-जास्त झाल्यावर स्मार्त आणि भागवत (वारकरी) परंपरांचे नियम वेगळे पडतात, म्हणून दोन्ही एकादशी वेगवेगळ्या दिवशी येऊ शकतात. तुमच्या घराची परंपरा पाळा.
कोणी उपवास नाही केला तरी चालेल?
आजारी, गर्भवती, आणि ज्यांना आरोग्याचा त्रास आहे त्यांनी उपवास करायलाच हवा असे नाही. लहान मुले आणि वृद्धही. त्यांनी दूध आणि फळे घ्यावीत आणि नामस्मरण करावे. काही आजार असेल तर आधी डॉक्टरांना विचारा.
चुकून उपवास मोडला तर?
काळजी करू नका. देवाची क्षमा मागा, उरलेला दिवस नामस्मरणात घालवा आणि पुढची एकादशी नीट करा.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 2 वेळा. न्यू जर्सी येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
सर्व तारखा सर्व शहरांत एकच आहेत.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 1 वेळा. न्यू जर्सी येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.