व्रत · माघ कृष्ण एकादशी
विजया एकादशी २०२६
माघ वद्य एकादशी म्हणजे विजया एकादशी: लंकेला जाण्याआधी रामाने केलेला उपवास. नावातच अर्थ आहे, विजय!
पुढील तारीख
वेळा नाशिक नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेमाघ वद्य एकादशी
- कुठेसंपूर्ण भारत; उत्तर भारतात फाल्गुन कृष्ण एकादशी म्हणून
- पूजा कोणाचीविष्णू (नारायण); महाराष्ट्रात विठ्ठल
- एका ओळीतसमुद्र कसा पार करायचा, हा प्रश्न रामापुढे होता. ऋषींनी सांगितलेले हे व्रत करून त्याला विजय मिळाला.
विजया एकादशी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
विजया म्हणजे विजय मिळवून देणारी. माघाच्या वद्य पक्षातली ही एकादशी, आणि काही दिवसांतच महाशिवरात्री.
उपवास नेहमीसारखा, आणि पारणे द्वादशीला. या एकादशीचे वेगळेपण आहे ते तिच्या कलशपूजेत आणि कथेत.
कथेतला धडा: देवालाही अडचण आली, तेव्हा त्याने आधी जाणत्याचा सल्ला घेतला. मोठ्या कामाआधी थांबा, विचारा, आणि मग पाऊल उचला.
- ०२
राम आणि बकदाल्भ्य ऋषी
रावणाने सीतेला लंकेला नेले. हनुमानाने तिचा शोध लावला, आणि वानरसेनेसह राम समुद्रकिनारी पोहोचले. पण समोर अथांग समुद्र. पलीकडे जायचे कसे?
लक्ष्मण म्हणाले: जवळच बकदाल्भ्य नावाचे वृद्ध, ज्ञानी ऋषी राहतात. त्यांना विचारूया. ऋषींनी रामाला विजया एकादशीचे व्रत सांगितले: आदल्या दिवशी पाण्याने भरलेला कलश, सात धान्यांच्या ढिगावर ठेवायचा. त्यावर नारायणाची मूर्ती, एकादशीला पूजा आणि रात्रभर जागरण.
रामाने तसेच केले. द्वादशीला कलश नदीकाठी नेऊन पूजला आणि दान केला. आणि त्यानंतर रामाने रावणाचा पराभव केला. म्हणून हिला विजया एकादशी म्हणतात.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
वारकरी नेहमीप्रमाणे उपवास, हरिपाठ आणि विठ्ठलाचे भजन करतात.
काही घरांत कथेप्रमाणे कलश मांडतात: आंब्याची पाने, फुलांचा हार, आणि झाकणावर जव, डाळिंब किंवा नारळ.
उत्तर भारतात महिना पौर्णिमेला संपतो, म्हणून तिथे हीच फाल्गुन कृष्ण एकादशी. नाव आणि कथा मात्र तीच.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: आदल्या दिवशी हलके जेवा, एकादशीला उपवास आणि नामस्मरण, आणि द्वादशीला सूर्योदयानंतर पारणे.
- १आदल्या दिवशी, दशमीला, हलके जेवा.एकच साधे जेवण पुरे. रात्री जड काही नको, म्हणजे एकादशीला पोट हलके राहते.
- २पूजेसाठी तुळशीची पाने आदल्या दिवशीच काढून ठेवा.अनेक घरांत एकादशीला तुळस खुडत नाहीत.
- ३एकादशीला सकाळी स्नान करा आणि उपवासाचा संकल्प करा.मनात ठरवा: निर्जळ, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, की एक वेळ फराळ.
- ४विष्णूची किंवा विठ्ठलाची पूजा करा.दिवा, उदबत्ती, गंध, फुले आणि तुळशीची पाने वाहा. फळे किंवा दुधाचा नैवेद्य दाखवा.
- ५ठरवलेला उपवास दिवसभर पाळा.तांदूळ, गहू, ज्वारी, बाजरी आणि डाळी टाळा. फराळ आधी देवाला दाखवा, मग खा.
- ६दिवस नामस्मरणात घालवा.हरिपाठ, विष्णुसहस्रनाम, भजन, किंवा या पानावरची त्या एकादशीची कथा.
- ७संध्याकाळी पुन्हा दिवा लावून आरती करा.अनेक जण रात्री भजन करत जागरण करतात. उद्या कामाला जायचे असेल तर थोडा वेळ पुरे.
- ८द्वादशीला सूर्योदयानंतर उपवास सोडा.पंचांगात पारण्याची वेळ दिली असेल तर ती पाळा. आधी देवाला नैवेद्य, मग जेवण.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
उपवासाला काय खाता येते?
तुम्ही कोणता उपवास धरला यावर अवलंबून: काहीच नाही, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, किंवा एक वेळ फराळ. फराळात साबुदाणा, वरईची भगर, रताळी, बटाटे आणि शेंगदाणे चालतात. धान्ये आणि डाळी मात्र नाहीत.
पाणी पिऊ शकतो का?
हो, निर्जळ उपवास नसेल तर. सगळ्यात कडक उपवासात द्वादशीच्या सूर्योदयापर्यंत पाणीही नसते, पण बहुतेक जण सौम्य उपवास करतात.
उपवास कधी सोडायचा?
द्वादशीला सूर्योदयानंतर, याला पारणे म्हणतात. द्वादशीचा पहिला भाग, हरिवासर, सूर्योदयानंतरही चालू असेल तर तो संपेपर्यंत थांबा. पंचांगात ही वेळ दिलेली असते.
कधी कधी एकादशीच्या दोन तारखा का दिसतात?
तिथी कमी-जास्त झाल्यावर स्मार्त आणि भागवत (वारकरी) परंपरांचे नियम वेगळे पडतात, म्हणून दोन्ही एकादशी वेगवेगळ्या दिवशी येऊ शकतात. तुमच्या घराची परंपरा पाळा.
कोणी उपवास नाही केला तरी चालेल?
आजारी, गर्भवती, आणि ज्यांना आरोग्याचा त्रास आहे त्यांनी उपवास करायलाच हवा असे नाही. लहान मुले आणि वृद्धही. त्यांनी दूध आणि फळे घ्यावीत आणि नामस्मरण करावे. काही आजार असेल तर आधी डॉक्टरांना विचारा.
चुकून उपवास मोडला तर?
काळजी करू नका. देवाची क्षमा मागा, उरलेला दिवस नामस्मरणात घालवा आणि पुढची एकादशी नीट करा.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 1 वेळा. नाशिक येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा नाशिक पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 1 वेळा. नाशिक येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.