व्रत · कार्तिक पौर्णिमा
पौर्णिमा २०२६
दर महिन्याला पौर्णिमा: पूर्ण चंद्र, आणि अनेक घरांत सत्यनारायणाची पूजा. जवळजवळ प्रत्येक पौर्णिमेचा स्वतःचा सण असतोच!
पुढील तारीख
वेळा नाशिक नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेपूर्णिमा, पुनव
- कुठेसंपूर्ण भारत, दर महिन्याला
- पूजा कोणाचीसत्यनारायण (विष्णू), आणि चंद्र
- एका ओळीतशुद्ध पक्षाचा शेवटचा दिवस: चंद्र पूर्ण, आणि महिन्यातला एक शुभ दिवस.
पौर्णिमा, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
पौर्णिमा म्हणजे पूर्ण चंद्र. चंद्र सूर्याच्या बरोबर विरुद्ध बाजूला असतो, म्हणून सूर्य मावळताना पूर्वेला पूर्ण चंद्र उगवतो, आणि दुसऱ्या दिवशी सूर्य उगवताना मावळतो.
शुद्ध प्रतिपदेपासून वाढणारा चंद्र आज पूर्ण होतो: पंधरा दिवसांचा प्रवास. उत्तर भारतात पौर्णिमांत पद्धत आहे, तिथे महिनाच पौर्णिमेला संपतो.
पूर्णता हेच पौर्णिमेचे सांगणे. महिन्यातून एकदा थांबायचे, आणि जे मिळाले त्याबद्दल आभार मानायचे.
- ०२
सत्यनारायणाची कथा
रत्नपुरात लक्षपती नावाचा व्यापारी राहायचा. त्याला मूल नव्हते. नदीकाठी काही जण सत्यनारायणाची पूजा करताना त्याने पाहिले, आणि विचारले: माझी इच्छा पूर्ण होईल का? ते म्हणाले, हो. पुढे त्याला मुलगी झाली, कलावती.
पण लक्षपतीने आपली पूजा अर्धवट सोडली. राजाचे मोती चोरल्याचा खोटा आरोप येऊन तो आणि त्याचा जावई तुरुंगात गेले. कलावतीने पूजा नीट पूर्ण केली, तेव्हा राजाला स्वप्नात सांगितले गेले: त्यांना सोडा.
घरी परतताना लक्षपतीला भेटायच्या घाईत त्याची पत्नी लीलावतीनेही पूजा अर्धवट सोडली, आणि जहाज बुडाले. तिने सत्यनारायणाची प्रार्थना केली, आणि सगळ्या कुटुंबाने पूजा नीट पूर्ण केली. धडा सरळ: घेतलेले व्रत अर्धवट सोडू नका.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
अनेक घरांत पौर्णिमेला सत्यनारायणाची पूजा होते, शक्यतो संध्याकाळी प्रदोषकाळी. प्रसादाला सव्वा प्रमाणात रवा, तूप, केळे, दूध आणि साखरेचा शिरा.
महाराष्ट्रात ही पूजा घरी होते आणि सार्वजनिकही. लग्न, नवे घर, नवी नोकरी अशा प्रसंगीही सत्यनारायण घालतात, आणि श्रावणात अनेक कुटुंबांत ही पूजा करायची प्रथा आहे.
वर्षातल्या जवळजवळ प्रत्येक पौर्णिमेचा स्वतःचा सण आहे: चैत्रात हनुमान जयंती, ज्येष्ठात वटपौर्णिमा, आषाढात गुरुपौर्णिमा, श्रावणात नारळी पौर्णिमा, आश्विनात कोजागिरी, कार्तिकात त्रिपुरारी पौर्णिमा. प्रत्येकाची गोष्ट त्याच्या स्वतःच्या पानावर.
बंगाल आणि महाराष्ट्रात सत्यनारायणाचे व्रत खूप लोकप्रिय आहे. बिहार आणि उत्तर भारतात सत्यनारायणाला विष्णूचेच रूप मानून पूजतात.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: प्रदोष काळी पूजा: कलश, सत्यनारायण, शिऱ्याचा नैवेद्य, कथा आणि आरती.
- १पूजेची जागा स्वच्छ करा आणि रांगोळी काढा.
- २चौरंग किंवा पाट मांडा; मिळाली तर भोवती केळीची पाने लावा.
- ३तांदूळ किंवा गव्हाच्या राशीवर कलश ठेवा: त्यात दूर्वा, पंचपल्लव, सुपारी आणि नाणे, आणि वर ताम्हन.
- ४ताम्हनावर सत्यनारायणाची प्रतिमा, शाळिग्राम, बाळकृष्णाची मूर्ती किंवा नारळ ठेवा.
- ५आधी गणपतीची पूजा करा, मग सत्यनारायणाची: फुले, तुळस आणि पंचामृत.
- ६सव्वा मापाने केलेल्या शिऱ्याचा नैवेद्य दाखवा: रवा आणि तूप सारख्या मापाने, केळे, दूध आणि साखर.
- ७सत्यनारायणाची कथा वाचा किंवा ऐका.
- ८आरती करा आणि सगळ्यांना प्रसाद वाटा.
काय लागेल?टिक करत जा
१४ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
पूजा कधी करायची?
संध्याकाळी, प्रदोष काळी, सूर्यास्तानंतर सुमारे दोन तासांत. सकाळीही करता येते.
उपवास करायलाच हवा का?
नाही, उपवासाची अट नाही. अनेक घरांत पूजेपर्यंत उपवास करतात, तर काही करत नाहीत.
ही पूजा कोण करू शकतो?
कोणीही. जात किंवा स्त्री-पुरुष असा भेद नाही.
पौर्णिमेशिवाय सत्यनारायण घालता येतो का?
हो. एकादशीला किंवा कोणत्याही शुभ दिवशी, लग्न, नवे घर किंवा नवी नोकरी अशा प्रसंगीही घालतात.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 13 वेळा. नाशिक येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा नाशिक पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 12 वेळा. नाशिक येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.