व्रत · चैत्र शुक्ल एकादशी
कामदा एकादशी २०२६
चैत्र शुद्ध एकादशी म्हणजे कामदा एकादशी: नव्या वर्षातली पहिली एकादशी. कामदा म्हणजे इच्छा पूर्ण करणारी!
पुढील तारीख
वेळा नाशिक नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेचैत्री एकादशी
- कुठेसंपूर्ण भारत
- पूजा कोणाचीविष्णू (कृष्णरूपात); महाराष्ट्रात विठ्ठल
- एका ओळीतनव्या वर्षाचा पहिला उपवास: शापामुळे राक्षस झालेल्या पतीला पत्नीने या व्रताने सोडवले.
कामदा एकादशी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
गुढीपाडव्याला नवे वर्ष सुरू झाले, रामनवमी झाली, आणि लगेच ही कामदा एकादशी. नव्या वर्षाचा पहिला उपवास.
उपवास नेहमीसारखा, आणि पारणे द्वादशीला. कामदा म्हणजे काम, इच्छा, देणारी: मनापासून केलेली प्रार्थना पूर्ण होते, अशी श्रद्धा.
कथेतला धडा: प्रेम म्हणजे फक्त सोबत असणे नाही, तर अडचणीत हात न सोडणे. पत्नीने पतीसाठी हे व्रत केले, आणि दोघांचे आयुष्य बदलले.
- ०२
ललित आणि ललिता
रत्नपूर नगरीत राजा पुंडरीकाच्या दरबारात ललित नावाचा गंधर्व गायचा, आणि त्याची पत्नी ललिता नाचायची. एकदा ललिता दरबारात नव्हती. गाताना ललितचे मन तिच्याकडे गेले, आणि त्याचा ताल चुकला.
कर्कोटक नागाने राजाला सांगितले: याला राजापेक्षा बायको प्रिय आहे. रागावलेल्या पुंडरीकाने ललितला भयंकर नरभक्षक राक्षस होण्याचा शाप दिला. दुःखी ललिता त्याच्यामागे रानोमाळ भटकू लागली.
विंध्य पर्वताजवळ तिला शृंगी ऋषी भेटले. ते म्हणाले: चैत्रातली कामदा एकादशी कर, पतीच्या पापांचे प्रायश्चित्त होईल. ललिताने मनापासून उपवास केला, आणि पतीच्या मुक्तीसाठी प्रार्थना केली. ललित शापातून सुटला, पुन्हा गंधर्व झाला, आणि दोघे दिव्य रथातून स्वर्गात गेले.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
वारकरी नेहमीप्रमाणे उपवास, हरिपाठ आणि विठ्ठलाचे भजन करतात. पंढरपुरात चैत्री एकादशीची यात्रा भरते.
घरी सकाळी स्नान, विष्णूची, कृष्णरूपात, पूजा, आणि जवळच्या देवळात दर्शन.
नव्या वर्षाच्या सुरुवातीची ही एकादशी, म्हणून अनेक जण वर्षभराचा संकल्प आजच करतात.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: आदल्या दिवशी हलके जेवा, एकादशीला उपवास आणि नामस्मरण, आणि द्वादशीला सूर्योदयानंतर पारणे.
- १आदल्या दिवशी, दशमीला, हलके जेवा.एकच साधे जेवण पुरे. रात्री जड काही नको, म्हणजे एकादशीला पोट हलके राहते.
- २पूजेसाठी तुळशीची पाने आदल्या दिवशीच काढून ठेवा.अनेक घरांत एकादशीला तुळस खुडत नाहीत.
- ३एकादशीला सकाळी स्नान करा आणि उपवासाचा संकल्प करा.मनात ठरवा: निर्जळ, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, की एक वेळ फराळ.
- ४विष्णूची किंवा विठ्ठलाची पूजा करा.दिवा, उदबत्ती, गंध, फुले आणि तुळशीची पाने वाहा. फळे किंवा दुधाचा नैवेद्य दाखवा.
- ५ठरवलेला उपवास दिवसभर पाळा.तांदूळ, गहू, ज्वारी, बाजरी आणि डाळी टाळा. फराळ आधी देवाला दाखवा, मग खा.
- ६दिवस नामस्मरणात घालवा.हरिपाठ, विष्णुसहस्रनाम, भजन, किंवा या पानावरची त्या एकादशीची कथा.
- ७संध्याकाळी पुन्हा दिवा लावून आरती करा.अनेक जण रात्री भजन करत जागरण करतात. उद्या कामाला जायचे असेल तर थोडा वेळ पुरे.
- ८द्वादशीला सूर्योदयानंतर उपवास सोडा.पंचांगात पारण्याची वेळ दिली असेल तर ती पाळा. आधी देवाला नैवेद्य, मग जेवण.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
उपवासाला काय खाता येते?
तुम्ही कोणता उपवास धरला यावर अवलंबून: काहीच नाही, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, किंवा एक वेळ फराळ. फराळात साबुदाणा, वरईची भगर, रताळी, बटाटे आणि शेंगदाणे चालतात. धान्ये आणि डाळी मात्र नाहीत.
पाणी पिऊ शकतो का?
हो, निर्जळ उपवास नसेल तर. सगळ्यात कडक उपवासात द्वादशीच्या सूर्योदयापर्यंत पाणीही नसते, पण बहुतेक जण सौम्य उपवास करतात.
उपवास कधी सोडायचा?
द्वादशीला सूर्योदयानंतर, याला पारणे म्हणतात. द्वादशीचा पहिला भाग, हरिवासर, सूर्योदयानंतरही चालू असेल तर तो संपेपर्यंत थांबा. पंचांगात ही वेळ दिलेली असते.
कधी कधी एकादशीच्या दोन तारखा का दिसतात?
तिथी कमी-जास्त झाल्यावर स्मार्त आणि भागवत (वारकरी) परंपरांचे नियम वेगळे पडतात, म्हणून दोन्ही एकादशी वेगवेगळ्या दिवशी येऊ शकतात. तुमच्या घराची परंपरा पाळा.
कोणी उपवास नाही केला तरी चालेल?
आजारी, गर्भवती, आणि ज्यांना आरोग्याचा त्रास आहे त्यांनी उपवास करायलाच हवा असे नाही. लहान मुले आणि वृद्धही. त्यांनी दूध आणि फळे घ्यावीत आणि नामस्मरण करावे. काही आजार असेल तर आधी डॉक्टरांना विचारा.
चुकून उपवास मोडला तर?
काळजी करू नका. देवाची क्षमा मागा, उरलेला दिवस नामस्मरणात घालवा आणि पुढची एकादशी नीट करा.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 1 वेळा. नाशिक येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा नाशिक पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 1 वेळा. नाशिक येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.