व्रत · आश्विन कृष्ण चतुर्दशी
शिवरात्री २०२६
दर महिन्याच्या वद्य चतुर्दशीला शिवरात्र: रात्री शंकराची पूजा. महाशिवरात्र वर्षातून एकदा, पण शंकराची रात्र दर महिन्याला!
पुढील तारीख
वेळा नागपूर नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेमासिक शिवरात्री, शिवरात्र
- कुठेसंपूर्ण भारत, दर महिन्याला
- पूजा कोणाचीशंकर, शिवलिंगाच्या रूपात
- एका ओळीतअमावास्येच्या आदली रात्र, शंकराची: उपवास, जागरण आणि शिवलिंगाची पूजा.
शिवरात्री, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
प्रत्येक महिन्यात एक शिवरात्र असते: वद्य चतुर्दशी, अमावास्येच्या आदल्या दिवशी. वर्षातल्या बारा शिवरात्रींपैकी सगळ्यात मोठी माघातली महाशिवरात्र.
मासिक शिवरात्रीचे व्रत त्याच धर्तीचे: उपवास, रात्रीचे जागरण आणि शिवलिंगाची पूजा. फरक एवढाच की ही रात्र दर महिन्याला येते.
चंद्र रोज बारीक होत जातो, आणि आज जवळजवळ दिसतच नाही. अशा अंधाऱ्या रात्री शंकराची आठवण: अंधार कितीही असो, आपण जागे राहायचे.
- ०२
शिकारी आणि बेलाचे झाड
शिवपुराणात गुरुद्रुह नावाच्या एका शिकाऱ्याची कथा आहे. शिवरात्रीच्या रात्री तो जंगलात शिकारीला गेला, आणि जनावरांपासून वाचण्यासाठी एका बेलाच्या झाडावर चढला.
जागे राहण्यासाठी तो बेलाची पाने तोडून खाली टाकत राहिला. खाली शिवलिंग आहे, हे त्याला माहीतच नव्हते. रात्री एक हरिणी पाणी प्यायला आली; पाडसांना भेटून परत येते, असे तिने सांगितले, आणि त्याने तिला जाऊ दिले. ती कुटुंबासह परत आली, तेव्हा त्याने सगळ्यांना जीवदान दिले.
सकाळपर्यंत हजारो पाने लिंगावर पडली होती. नकळत झालेल्या या पूजेने त्याचे मन बदलले, आणि शंकर प्रकट झाले. ही कथा महाशिवरात्रीची, पण तिचा धडा प्रत्येक शिवरात्रीचा: जागे राहा, आणि दया सोडू नका.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
दिवसभर उपवास, आणि रात्री शिवलिंगाची पूजा: बेलाची पाने, दूध आणि पाणी.
काही जण रात्री जागरण करतात: भजन आणि शंकराच्या नावाचा जप.
जे दर महिन्याला शिवरात्र पाळतात, त्यांना महाशिवरात्र ही वर्षाची सगळ्यात मोठी रात्र. बाकीच्या शिवरात्री घरीच, शांतपणे.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: दिवसा उपवास, रात्री शिवाची पूजा आणि जागरण, आणि दुसऱ्या दिवशी स्नानानंतर पारणे.
- १दिवसभर उपवास करा. अनेक जण धान्य आणि मीठ टाळतात, किंवा फक्त फळे आणि दूध घेतात.
- २संध्याकाळी स्नान करा आणि शिवलिंग किंवा शिवाची प्रतिमा मांडा.
- ३पाणी आणि दुधाने अभिषेक करा; काही जण दही, मध आणि तूपही घालतात.
- ४बेलाची पाने, फुले आणि उदबत्ती वाहा, आणि निरांजन लावा.
- ५शिवाचे नाव घ्या, आणि जमेल तितका वेळ रात्री जागरण करा.
- ६आरती करा.
- ७दुसऱ्या दिवशी सकाळी स्नान करून उपवास सोडा.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
महाशिवरात्रीपेक्षा ही कशी वेगळी?
व्रत तेच. महाशिवरात्र वर्षातून एकदा येते, सगळ्यात मोठी असते, आणि तिला रात्रभर चार प्रहरांच्या पूजा होतात.
उपवासाला काय खाऊ शकतो?
अनेक जण फळे आणि दूध घेतात, धान्य आणि डाळी टाळतात, आणि लागलेच तर सैंधव मीठ वापरतात. काही जण पाणीही घेत नाहीत.
रात्रभर जागावेच लागते का?
नाही. जमेल तितका वेळ जागा, भजन करा किंवा शिवाचे नाव घ्या.
आजारी असताना, गरोदरपणी किंवा वयस्कर असताना उपवास करावा का?
आरोग्य आधी. फळे-दूध घेऊन हलका उपवास करा, आणि जागरण न करता फक्त पूजा करा. शंका असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 11 वेळा. नागपूर येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा नागपूर पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 12 वेळा. नागपूर येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.