व्रत · आश्विन कृष्ण त्रयोदशी
प्रदोष २०२६
दर पंधरवड्याच्या त्रयोदशीला प्रदोष: सूर्यास्ताच्या वेळी शंकराची पूजा. सोमवारी आला तर सोमप्रदोष, शनिवारी शनिप्रदोष!
पुढील तारीख
वेळा नागपूर नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेप्रदोष व्रत, सोमप्रदोष (सोमवारी), शनिप्रदोष (शनिवारी)
- कुठेसंपूर्ण भारत, महिन्यातून दोनदा
- पूजा कोणाचीशंकर आणि पार्वती, नंदीसह
- एका ओळीतत्रयोदशीची संध्याकाळ: शिव-पार्वती अतिशय प्रसन्न असतात, अशी श्रद्धा असलेली वेळ.
प्रदोष, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
प्रदोष म्हणजे रात्रीचा पहिला भाग, संध्याकाळ. दोन्ही पक्षांतल्या त्रयोदशीला सूर्यास्ताची ही वेळ शंकराच्या पूजेची.
म्हणून हे व्रत संध्याकाळभोवती फिरते: दिवसभर उपवास, आणि सूर्यास्ताच्या आसपास पूजा. दिवस आणि रात्र जिथे भेटतात, ती वेळ देवासाठी राखून ठेवायची.
आणि यातला धडा: दिवस कसाही गेला असला, तरी संध्याकाळी थांबा, दिवा लावा आणि शांत व्हा. महिन्यातून दोनदा तरी.
- ०२
धर्मगुप्ताची कथा
विदर्भाचा राजा सत्यरथ युद्धात मारला गेला. त्याची राणी जंगलात पळाली, तिथे तिने मुलाला जन्म दिला, आणि मग एका मगरीने तिचा जीव घेतला. त्या अनाथ राजपुत्राला, धर्मगुप्ताला, उमा नावाच्या ब्राह्मण स्त्रीने आपल्या शुचिव्रत मुलाबरोबर वाढवले.
ते भिक्षा मागून जगत. एकदा शांडिल्य ऋषी म्हणाले: मागच्या जन्मी सत्यरथाने प्रदोषाची पूजा अर्धवट सोडली होती, त्याचे हे फळ. त्यांनी दोघा मुलांना प्रदोषाचे व्रत सांगितले.
चार महिन्यांनी, आठव्या प्रदोषाला, शुचिव्रताला अमृताचा कलश मिळाला. धर्मगुप्ताचे एका दिव्य राजकन्येशी लग्न झाले, आणि तिच्या पित्याच्या मदतीने त्याला त्याचे राज्य परत मिळाले.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
संध्याकाळी शिवमंदिरात किंवा घरी पूजा: शिवलिंगाला अभिषेक, चंदन आणि बेलाची पाने. शंकराच्या सगळ्या परिवाराची पूजा होते: पार्वती, गणपती, कार्तिकेय आणि नंदी.
दिवसभर उपवास, आणि पूजेनंतर रात्री जागरण. काही जण महामृत्युंजय मंत्र एकशे आठ वेळा म्हणतात.
वारानुसार नाव बदलते: सोमवारचा सोमप्रदोष आणि शनिवारचा शनिप्रदोष, दोन्ही विशेष मानले जातात.
दक्षिण भारतात शिवमंदिरांत आज नंदीची विशेष पूजा होते. उज्जैनच्या महाकालेश्वराची कथाही शनिप्रदोषाची: वेढा पडलेल्या नगरीसाठी एका लहान मुलाने प्रार्थना केली, आणि शंकर तिथे स्वयंभू लिंग म्हणून राहिले.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: दिवसा उपवास, आणि संध्याकाळी शिवाची पूजा: अभिषेक, बेल आणि प्रदोषाची कथा.
- १दिवसभर उपवास करा; अनेक जण संध्याकाळच्या पूजेनंतर एकदाच जेवतात.
- २सूर्यास्ताच्या सुमारे तासभर आधी स्नान करा.
- ३शिवमंदिरात जा, किंवा घरी शिवलिंग वा शिवाची प्रतिमा मांडा, आणि निरांजन लावा.
- ४शिवलिंगावर पाण्याचा किंवा दुधाचा अभिषेक करा.
- ५गंध, बेलाची पाने, फुले आणि उदबत्ती वाहा.
- ६शिवासोबत पार्वती, गणपती, कार्तिकेय आणि नंदीची पूजा करा.
- ७प्रदोषाची कथा वाचा किंवा ऐका, आणि आरती करा.
- ८नैवेद्य दाखवा आणि प्रसाद घेऊन उपवास सोडा.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
पूजा कधी करायची?
सूर्यास्ताच्या आसपास, प्रदोष काळी: सूर्यास्ताच्या आधी आणि नंतर सुमारे दीड तास. तुमच्या शहराची वेळ वर दिली आहे.
सोम प्रदोष आणि शनी प्रदोष म्हणजे काय?
सोमवारी आलेला प्रदोष सोम प्रदोष, आणि शनिवारी आलेला शनी प्रदोष. दोन्ही विशेष मानले जातात; पूजा तीच.
घरीच पूजा करता येईल का?
हो. घरी शिवलिंग किंवा शिवाची प्रतिमा पुरेशी आहे.
आजारी असताना, गरोदरपणी किंवा वयस्कर असताना उपवास करावा का?
आरोग्य आधी. फळे-दूध घेऊन हलका उपवास करा, किंवा फक्त संध्याकाळची पूजा करा. शंका असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 25 वेळा. नागपूर येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा नागपूर पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 25 वेळा. नागपूर येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.