व्रत · भाद्रपद शुक्ल तृतीया
हरितालिका २०२६
भाद्रपद शुद्ध तृतीयेला हरितालिका: पार्वतीने शंकरांसाठी केलेले व्रत. आज कडक उपवास, आणि वाळूच्या शिवलिंगाची पूजा.
पुढील तारीख
वेळा नागपूर नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेहरतालिका, हरतालिका तीज
- कुठेमहाराष्ट्र; बिहार, उत्तर प्रदेश, झारखंड, राजस्थान आणि नेपाळमध्ये हरतालिका तीज
- पूजा कोणाचीशिव आणि पार्वती, पार्वतीच्या सखीसह
- एका ओळीतपार्वतीच्या तपाची आठवण: शंकर पती म्हणून मिळावेत म्हणून केलेले व्रत.
हरितालिका, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
नावातच कथा आहे: हरित म्हणजे जिला नेले ती, आणि आलिका म्हणजे सखी. सखीने पार्वतीला घरातून दूर नेले, म्हणून हरितालिका.
पार्वतीने शंकरांसाठी कडक तप केले, आणि शेवटी ते प्रसन्न झाले. आज स्त्रिया तिच्याच वाटेने जातात: दिवसभर कडकडीत उपवास, आणि शिव-पार्वतीची पूजा.
यातला धडा: मनाने जे ठरवले त्यासाठी धीराने आणि निष्ठेने उभे राहा. पार्वतीने तेच केले.
- ०२
पार्वती आणि तिची सखी
पार्वतीच्या मनात फक्त शंकर होते. पण तिचे वडील, हिमालय, तिचे लग्न विष्णूंशी लावायला निघाले.
पार्वतीला ते मान्य नव्हते. तिची सखी तिला घरातून घेऊन गेली, दूर एका रानात, जिथे कोणी शोधू शकणार नाही.
तिथे पार्वतीने शिवलिंगाची पूजा केली आणि कडक तप केले. तिच्या तपाने शंकर प्रसन्न झाले, आणि त्यांनी तिचा पत्नी म्हणून स्वीकार केला.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
घरी वाळूचे शिवलिंग करतात, किंवा शिव, पार्वती आणि सखीच्या मूर्ती आणतात. षोडशोपचार पूजा, सौभाग्यलेणी, नैवेद्य, आरती आणि कथा.
महाराष्ट्रात विवाहित स्त्रिया, विधवा स्त्रिया आणि मुलीही हे व्रत करतात. रात्री जागरण: खेळ, गाणी आणि देवीची आराधना.
दुसऱ्या दिवशी रुईच्या पानावर लावलेले तूप चाटून उपवास सोडतात.
बिहार, उत्तर प्रदेश, झारखंड, राजस्थान आणि नेपाळमध्ये ही हरतालिका तीज: अनेक विवाहित स्त्रिया पतीसाठी पाणीसुद्धा न पिता निर्जळी उपवास करतात.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: संकल्प, वाळूचे शिवलिंग, सोळा उपचारांची पूजा, रात्रीचे जागरण, आणि सकाळी रुईच्या पानाने पारणे.
- १सकाळी स्नान करून संकल्प करा, आणि उपवास सुरू करा.अनेक जणी पाणीही न पिता उपवास करतात, तर अनेक जणी पाणी किंवा फळे घेतात. तब्येतीला जमेल तेवढेच करा.
- २स्वच्छ वाळूचे शिवलिंग करा, किंवा शिव, पार्वती आणि सखीच्या मूर्ती मांडा.मूर्ती बाजारात मिळतात. वाळू नदीकाठची किंवा स्वच्छ असावी.
- ३सोळा उपचारांनी पूजा करा: पाणी, गंध, हळद-कुंकू, अक्षता, फुले आणि पत्री.अनेक घरांत बेलासह वेगवेगळ्या झाडांची पाने वाहतात.
- ४पार्वतीला सौभाग्यलेणी वाहा: हिरव्या बांगड्या, कुंकू, फणी, आरसा.घरात असलेली लेणी पुरे: नवे घ्यायलाच हवे असे नाही.
- ५नैवेद्य दाखवा, आरती करा, आणि हरितालिकेची कथा वाचा किंवा ऐका.कथा पार्वती आणि तिच्या सखीची, जी वर दिली आहे.
- ६रात्री मैत्रिणींबरोबर जागरण करा: गाणी, खेळ आणि देवीचे नामस्मरण.झोप आवरत नसेल, तर थोडा वेळ तरी जागा.
- ७दुसऱ्या दिवशी सकाळी उत्तरपूजा करा, आणि रुईच्या पानावरचे तूप चाटून उपवास सोडा.अनेक घरांत वाळूचे शिवलिंग नंतर पाण्यात विसर्जित करतात.
काय लागेल?टिक करत जा
१० पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
पाणीही न पिता उपवास करायलाच हवा का?
नाही. महाराष्ट्रात अनेक जणी पाणी किंवा फळे घेऊन उपवास करतात. निर्जळ उपवास उत्तर भारतात अधिक पाळतात. जे जमेल ते मनापासून करा.
वाळूच्या शिवलिंगाऐवजी मूर्ती चालतील का?
हो. शिवलिंगासह पार्वती आणि सखीच्या मूर्ती आणून पूजा करायची पद्धतही प्रचलित आहे.
पूजेनंतर वाळूच्या शिवलिंगाचे काय करायचे?
उत्तरपूजेनंतर ते वाहत्या पाण्यात किंवा घरी एका भांड्यातल्या पाण्यात विसर्जित करा, आणि ते पाणी झाडांना घाला.
आजारी, गरोदर किंवा वयस्कर असेन तर?
तब्येत आधी. फळे, दूध आणि पाणी घ्या, किंवा फक्त पूजा करा. हवे तर डॉक्टरांना आधी विचारा.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 1 वेळा. नागपूर येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा नागपूर पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 1 वेळा. नागपूर येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.