व्रत · चैत्र कृष्ण एकादशी
वरुथिनी एकादशी २०२६
चैत्र वद्य एकादशी म्हणजे वरुथिनी एकादशी. वरुथिनी म्हणजे कवच घातलेली: हे व्रत संकटांपासून रक्षण करते, अशी श्रद्धा!
पुढील तारीख
वेळा दुबई नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेवैशाख कृष्ण एकादशी (उत्तर भारत)
- कुठेसंपूर्ण भारत; उत्तर भारतात वैशाख कृष्ण एकादशी म्हणून
- पूजा कोणाचीविष्णू (वामन; मांधात्याच्या कथेत वराह)
- एका ओळीतकवचासारखे रक्षण करणारे व्रत: राजा मांधाता याच व्रताने संकटातून सावरला.
वरुथिनी एकादशी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
वरुथिनी म्हणजे कवच घातलेली. या एकादशीचे व्रत माणसाला वाईटापासून जपते, आणि सौभाग्य देते, असे मानतात.
कथेत कृष्ण युधिष्ठिराला दानांची चढती यादी सांगतो: घोडा, हत्ती, जमीन, तीळ, धान्य, सोने, गाय. पण सगळ्यात मोठे दान म्हणजे ज्ञान देणे. आजच्या व्रतात अंगाला तेल लावत नाहीत, दुसऱ्याच्या घरी जेवत नाहीत, आणि रात्री जागरण करतात.
आजचा धडा: खरे कवच रागावर ताबा ठेवणे आहे. संकटात हात उगारण्याआधी हात जोडा.
- ०२
राजा मांधाता आणि अस्वल
नर्मदेच्या काठी मांधाता नावाचा धर्मशील आणि दानशूर राजा राज्य करत होता. एकदा तो दाट जंगलात ध्यानाला बसला होता.
तेवढ्यात एका अस्वलाने त्याच्यावर हल्ला केला, त्याचा पाय धरला आणि त्याला आपल्या गुहेकडे ओढत नेऊ लागले. पण राजा रागावला नाही, त्याने प्रतिकारही केला नाही. त्याने फक्त विष्णूंचा धावा केला. विष्णू प्रकट झाले आणि सुदर्शन चक्राने त्यांनी अस्वलाला मारले, पण राजाचा पाय वाईट जखमी झाला होता.
विष्णू म्हणाले: काळजी करू नकोस. हे मागच्या जन्मीच्या पापाचे फळ आहे. मथुरेला जा, माझ्या वराह रूपाची पूजा कर, आणि वरुथिनी एकादशीचे व्रत कर. राजाने तसेच केले, त्याचा पाय बरा झाला, आणि त्याचे बळही परत आले.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
गुढीपाडव्यानंतरची ही पहिली वद्य एकादशी. घरी उपवास, विठ्ठलाची पूजा, तुळस आणि फळांचा नैवेद्य.
आज दानाला खास महत्त्व: अन्न, कपडे, किंवा कोणाला काही शिकवणे. कथेनुसार ज्ञानदान सगळ्यात मोठे.
उत्तर भारतात महिना पौर्णिमेला संपतो, म्हणून तिथे हीच वैशाख कृष्ण एकादशी. काही ठिकाणी नाव बरूथिनी.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: आदल्या दिवशी हलके जेवा, एकादशीला उपवास आणि नामस्मरण, आणि द्वादशीला सूर्योदयानंतर पारणे.
- १आदल्या दिवशी, दशमीला, हलके जेवा.एकच साधे जेवण पुरे. रात्री जड काही नको, म्हणजे एकादशीला पोट हलके राहते.
- २पूजेसाठी तुळशीची पाने आदल्या दिवशीच काढून ठेवा.अनेक घरांत एकादशीला तुळस खुडत नाहीत.
- ३एकादशीला सकाळी स्नान करा आणि उपवासाचा संकल्प करा.मनात ठरवा: निर्जळ, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, की एक वेळ फराळ.
- ४विष्णूची किंवा विठ्ठलाची पूजा करा.दिवा, उदबत्ती, गंध, फुले आणि तुळशीची पाने वाहा. फळे किंवा दुधाचा नैवेद्य दाखवा.
- ५ठरवलेला उपवास दिवसभर पाळा.तांदूळ, गहू, ज्वारी, बाजरी आणि डाळी टाळा. फराळ आधी देवाला दाखवा, मग खा.
- ६दिवस नामस्मरणात घालवा.हरिपाठ, विष्णुसहस्रनाम, भजन, किंवा या पानावरची त्या एकादशीची कथा.
- ७संध्याकाळी पुन्हा दिवा लावून आरती करा.अनेक जण रात्री भजन करत जागरण करतात. उद्या कामाला जायचे असेल तर थोडा वेळ पुरे.
- ८द्वादशीला सूर्योदयानंतर उपवास सोडा.पंचांगात पारण्याची वेळ दिली असेल तर ती पाळा. आधी देवाला नैवेद्य, मग जेवण.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
उपवासाला काय खाता येते?
तुम्ही कोणता उपवास धरला यावर अवलंबून: काहीच नाही, फक्त पाणी, फळे आणि दूध, किंवा एक वेळ फराळ. फराळात साबुदाणा, वरईची भगर, रताळी, बटाटे आणि शेंगदाणे चालतात. धान्ये आणि डाळी मात्र नाहीत.
पाणी पिऊ शकतो का?
हो, निर्जळ उपवास नसेल तर. सगळ्यात कडक उपवासात द्वादशीच्या सूर्योदयापर्यंत पाणीही नसते, पण बहुतेक जण सौम्य उपवास करतात.
उपवास कधी सोडायचा?
द्वादशीला सूर्योदयानंतर, याला पारणे म्हणतात. द्वादशीचा पहिला भाग, हरिवासर, सूर्योदयानंतरही चालू असेल तर तो संपेपर्यंत थांबा. पंचांगात ही वेळ दिलेली असते.
कधी कधी एकादशीच्या दोन तारखा का दिसतात?
तिथी कमी-जास्त झाल्यावर स्मार्त आणि भागवत (वारकरी) परंपरांचे नियम वेगळे पडतात, म्हणून दोन्ही एकादशी वेगवेगळ्या दिवशी येऊ शकतात. तुमच्या घराची परंपरा पाळा.
कोणी उपवास नाही केला तरी चालेल?
आजारी, गर्भवती, आणि ज्यांना आरोग्याचा त्रास आहे त्यांनी उपवास करायलाच हवा असे नाही. लहान मुले आणि वृद्धही. त्यांनी दूध आणि फळे घ्यावीत आणि नामस्मरण करावे. काही आजार असेल तर आधी डॉक्टरांना विचारा.
चुकून उपवास मोडला तर?
काळजी करू नका. देवाची क्षमा मागा, उरलेला दिवस नामस्मरणात घालवा आणि पुढची एकादशी नीट करा.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 1 वेळा. दुबई येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
सर्व तारखा सर्व शहरांत एकच आहेत.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 1 वेळा. दुबई येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.