व्रत · कार्तिक शुक्ल चतुर्थी
विनायक चतुर्थी २०२६
दर महिन्याच्या शुद्ध चतुर्थीला विनायकी चतुर्थी, गणपतीचा दिवस. उपवास, मोदक आणि गणपतीची पूजा; मंगळवारी आली तर अंगारकी.
पुढील तारीख
वेळा दिल्ली नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेविनायकी चतुर्थी
- कुठेसंपूर्ण भारत, दर महिन्याला
- पूजा कोणाचीगणपती
- एका ओळीतदर महिन्याची शुद्ध चतुर्थी, गणपतीची. वर्षातल्या दोन मोठ्या: माघातली गणेश जयंती आणि भाद्रपदातली गणेश चतुर्थी.
विनायक चतुर्थी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
प्रत्येक महिन्यात गणपतीच्या दोन चतुर्थी येतात. अमावास्येनंतरची, शुद्ध पक्षातली ती विनायकी चतुर्थी; पौर्णिमेनंतरची, वद्य पक्षातली ती संकष्टी.
संकष्टी संकटे दूर करण्यासाठी, आणि तिचा उपवास रात्री चंद्रोदयानंतर सुटतो. विनायकी चतुर्थी गणपतीच्या कृपेसाठी, रिद्धी-सिद्धीसाठी. कालदर्शी हा दिवस चतुर्थी मध्यान्ही कोणत्या दिवशी आहे त्यावरून ठरवते.
गणपती आरंभाची देवता. महिन्यातून एकदा थांबून त्याचे स्मरण करायचे, आणि पुढच्या कामांसाठी बुद्धी मागायची, हा या व्रताचा अर्थ.
- ०२
आई-वडिलांची प्रदक्षिणा
नारदांनी कैलासावर शंकराला ज्ञानाचे एक फळ आणून दिले. शंकरांना ते आपल्या दोन्ही मुलांत, गणपती आणि कार्तिकेयात वाटायचे होते, पण नारद म्हणाले, फळ वाटू नका: जो आधी जगाला तीन प्रदक्षिणा घालून येईल, त्याला ते द्या.
कार्तिकेय लगेच आपल्या मोरावर बसून निघाला. गणपतीने विचार केला: माझ्यासाठी माझे आई-वडील, शिव आणि शक्ती, हेच संपूर्ण जग. त्याने त्यांनाच प्रदक्षिणा घातली, आणि फळ मागितले.
फळ गणपतीला मिळाले. वेगापेक्षा विचार मोठा, आणि जे जवळ आहे त्यातच सगळे असू शकते: म्हणूनच गणपती बुद्धीची देवता.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
घरी उपवास आणि गणपतीची पूजा: दूर्वा, लाल फूल, आणि मोदक किंवा लाडूंचा नैवेद्य. गणपतीच्या हातातले मोदकपात्र हेच सांगते: गोड त्याला प्रिय.
ही चतुर्थी मंगळवारी आली तर अंगारकी. संकष्टीसारखीच ती विशेष मानली जाते, आणि त्या दिवशी गणपती मंदिरांत गर्दी वाढते.
वर्षातल्या बारा विनायकी चतुर्थींपैकी दोन मोठे सण झाल्या: माघातली गणेश जयंती, मंदिरांमधली, आणि भाद्रपदातली गणेश चतुर्थी, घरोघरची.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: दुपारी गणपतीची पूजा: दूर्वा, लाल फूल, मोदक आणि आरती.
- १सकाळी स्नान करा आणि व्रताचा संकल्प करा.
- २उपवास करायचा असेल तर दिवसभर फळे, दूध किंवा उपवासाचे पदार्थ घ्या.
- ३दुपारी, चतुर्थी असताना, स्वच्छ पाटावर गणपतीची प्रतिमा ठेवा.
- ४निरांजन आणि उदबत्ती लावा.
- ५दूर्वा, लाल फुले, हळद-कुंकू आणि अक्षता वाहा.
- ६गणपती अथर्वशीर्ष किंवा गणपतीची नावे म्हणा.
- ७मोदक किंवा लाडूंचा नैवेद्य दाखवा आणि आरती करा.
- ८पूजेनंतर, किंवा घरच्या पद्धतीप्रमाणे संध्याकाळी, प्रसाद घेऊन उपवास सोडा.
काय लागेल?टिक करत जा
११ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
संकष्टीपेक्षा ही कशी वेगळी?
ही शुद्ध पक्षातली चतुर्थी, आणि पूजा दुपारी. संकष्टी वद्य पक्षातली, आणि तिचा उपवास चंद्रोदयाला सुटतो.
उपवास करायलाच हवा का?
नाही. अनेक जण फक्त पूजा करतात. उपवास तुमच्या इच्छेवर.
गणपतीला दूर्वा का वाहतात?
गणपतीच्या प्रत्येक पूजेत दूर्वा असतात; त्या गणपतीला प्रिय मानल्या जातात.
मंगळवारी आली तर?
तर ती अंगारकी, आणि विशेष मानली जाते. पूजा तीच.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 11 वेळा. दिल्ली येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा दिल्ली पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 12 वेळा. दिल्ली येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.