व्रत · कार्तिक कृष्ण चतुर्थी
संकष्ट चतुर्थी २०२६
दर महिन्याच्या वद्य चतुर्थीला संकष्टी: दिवसभर उपवास, आणि चंद्रोदयानंतर गणपतीची पूजा करून तो सोडायचा. मंगळवारी आली तर अंगारकी!
पुढील तारीख
वेळा बेंगळुरू नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेसंकष्टी, संकटहर चतुर्थी, अंगारकी (मंगळवारी)
- कुठेसंपूर्ण भारत, दर महिन्याला
- पूजा कोणाचीगणपती, आणि चंद्र
- एका ओळीतसंकटे दूर करणारा गणपती: महिन्यातून एकदा त्याची आठवण, आणि चंद्रदर्शनाने उपवासाची सांगता.
संकष्ट चतुर्थी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
संकष्टी म्हणजे संकटांपासून सुटका. दर पौर्णिमेनंतर येणाऱ्या चतुर्थीला गणपतीकडे एकच मागणे: संकटे दूर कर.
उपवास दिवसभराचा, पण तो सुटतो चंद्र दिसल्यावरच. चंद्रोदयानंतर गणपतीला आणि चंद्राला नैवेद्य दाखवतात, आणि मगच जेवतात. म्हणून संकष्टीला सगळ्यांचे डोळे आकाशाकडे!
वर्षाला बारा संकष्टी, आणि अधिक महिना असला तर तेरा. दर महिन्याला गणपतीचे नाव आणि पीठ वेगळे, पण धडा एकच: संकट आले तरी धीर सोडू नका, आणि चंद्र उगवेपर्यंत वाट पाहा.
- ०२
अंगारकाचे वरदान
पृथ्वीचा पुत्र अंगारक हा एक सिद्ध ऋषी होता, आणि गणपतीचा मोठा भक्त. अंगारक म्हणजे निखाऱ्यासारखा लाल: तोच मंगळ ग्रह.
त्याच्या भक्तीवर गणपती प्रसन्न झाले, आणि म्हणाले: वर माग. अंगारकाने एकच मागितले: माझे नाव तुमच्या नावाशी कायमचे जोडले जावो.
गणपतीने तो वर दिला. म्हणून मंगळवारी, मंगळाच्या वारी, येणारी संकष्टी अंगारकी म्हणून ओळखली जाते, आणि ती विशेष मानली जाते.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
दिवसभर उपवास. संध्याकाळी गणपतीची पूजा, दूर्वा, आणि मोदकांचा नैवेद्य. चंद्रोदयाआधी गणपती अथर्वशीर्ष म्हणतात.
चंद्र उगवला की त्याचे दर्शन घेऊन नमस्कार करतात, आणि मग उपवास सोडतात.
अंगारकीला अष्टविनायक आणि मोठ्या गणपती मंदिरांत दर्शनासाठी रांगा लागतात.
उत्तर आणि मध्य भारतात माघ महिन्यातली संकष्टी सकट चौथ म्हणून पाळतात: तीळ-गुळाचा भुग्गा आणि मुळा दान करून उपवास पूर्ण करतात.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: दिवसभर उपवास, संध्याकाळी गणपतीची पूजा, चंद्र दिसला की नैवेद्य, आणि मगच जेवण.
- १सकाळी स्नान करा आणि चंद्रोदयापर्यंत उपवासाचा संकल्प करा.
- २दिवसभर उपवास करा. अनेक घरांत फळे, दूध, साबुदाणा किंवा वरई चालते; काही जण फक्त पाणी घेतात.
- ३संध्याकाळी स्वच्छ पाटावर गणपतीची प्रतिमा किंवा मूर्ती ठेवा आणि निरांजन लावा.
- ४दूर्वा, लाल फुले, हळद-कुंकू आणि अक्षता वाहा.
- ५चंद्र उगवण्यापूर्वी गणपती अथर्वशीर्ष म्हणा, किंवा गणपतीचे नाव घ्या.
- ६चंद्र उगवला की त्याचे दर्शन घ्या, नमस्कार करा आणि पाण्याचे अर्घ्य द्या.
- ७गणपतीला आणि चंद्राला मोदकांचा नैवेद्य दाखवा, आणि आरती करा.
- ८प्रसाद घेऊन उपवास सोडा.
काय लागेल?टिक करत जा
१२ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
उपवास कधी सोडायचा?
चंद्र उगवल्यावर आणि त्याचे दर्शन घेतल्यावरच. तुमच्या शहराची चंद्रोदयाची वेळ वर दिली आहे. ढगांमुळे चंद्र दिसला नाही, तर अनेक जण चंद्रोदयाच्या वेळेला उपवास सोडतात.
उपवासाला काय खाऊ शकतो?
अनेक घरांत फळे, दूध आणि साबुदाणा खिचडी, वरईसारखे उपवासाचे पदार्थ चालतात; धान्याचे जेवण नाही. काही जण फक्त पाणी घेतात. तुमच्या घरची पद्धत पाळा.
अंगारकी म्हणजे काय?
मंगळवारी आलेली संकष्टी. ती सगळ्यात शुभ मानली जाते.
आजारी असताना, गरोदरपणी किंवा वयस्कर असताना उपवास करावा का?
आरोग्य आधी. हलका उपवास करा, किंवा फक्त संध्याकाळची पूजा आणि चंद्रदर्शन करा. शंका असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
२०२६ च्या तारखा
या वर्षी 13 वेळा. बेंगळुरू येथील वेळेनुसार.
२०२६ च्या शहरानुसार तारखा
या शहरांत खालील तारखा बेंगळुरू पेक्षा वेगळ्या आहेत; इतर तारखा तशाच.
२०२७ च्या तारखा
२०२७ मध्ये 12 वेळा. बेंगळुरू येथील वेळेनुसार.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.