हनुमान जन्मोत्सव

पूजा कधी करायची?

थोडक्यात माहिती

• इतर नावेहनुमान जन्मोत्सव, मारुती जयंती
• कुठेमहाराष्ट्र आणि उत्तर भारतात चैत्र पौर्णिमेला; दक्षिणेत वेगळ्या तिथींना
• पूजा कोणाचीहनुमान (मारुती)
• एका ओळीतअंजनी आणि केसरी यांचा पुत्र, वायुपुत्र हनुमान याचा जन्मदिवस.

हनुमान जन्मोत्सव, थोडं सविस्तर

1. ०१

   सणाविषयी

   महाराष्ट्रात हनुमानाला प्रेमाने मारुती म्हणतात. जवळपास प्रत्येक गावाच्या वेशीवर मारुतीचे देऊळ असते: गावाचा रक्षक.

   हनुमान म्हणजे ताकद, पण ती स्वतःसाठी नाही. रामाची सेवा हेच त्याचे सगळे बळ. ताकद आणि नम्रता एकत्र कशी असते, ते हनुमानाकडून शिकावे.

   म्हणून व्यायामशाळा, तालमी आणि आखाड्यांत मारुतीची मूर्ती असते. शरीर बलवान आणि मन भक्तीत, हा त्याचा संदेश.

2. ०२

   सूर्याला फळ समजलेला बालहनुमान

   लहानपणी एकदा हनुमानाने उगवता सूर्य पाहिला, आणि तो पिकलेले फळ आहे असे समजून खायला आकाशात झेप घेतली.

   इंद्राने त्याला थांबवायला वज्र मारले, आणि ते हनुमानाच्या हनुवटीवर, जबड्यावर, लागले. रागावलेल्या वायुदेवाने पृथ्वीवरची हवाच थांबवली, आणि सगळे जीव गुदमरू लागले.

   शेवटी शंकराने हनुमानाला पुन्हा जिवंत केले, वायूने हवा परत दिली, आणि सगळ्या देवांनी हनुमानाला वर दिले: कोणत्याही शस्त्राने इजा न होण्याचा, आणि हवे तिथे जाण्याचा. हनु म्हणजे जबडा; हनुमान या नावाचा एक अर्थ तिथून लावतात.

3. ०३

   महाराष्ट्रात आणि इतरत्र

   मारुतीच्या देवळात पहाटेपासून कीर्तन सुरू होते, जन्माच्या वेळी, सूर्योदयाला, थांबते, आणि मग प्रसाद वाटला जातो. पाळणा हलवतात आणि सुंठवडा देतात.

   मारुतीला शेंदूर, तेल, रुईच्या पानांची माळ आणि नारळ वाहतात. भक्त मूर्तीचा शेंदूर कपाळाला लावतात. दिवसभर हनुमान चालीसा आणि मारुती स्तोत्र, भीमरूपी महारुद्रा, म्हणतात.

   आंध्र आणि तेलंगणात हनुमान जयंती वैशाखात येते, कर्नाटकात मार्गशीर्ष किंवा वैशाखात, आणि तमिळनाडू, केरळमध्ये मार्गळी महिन्यात. ओडिशात ती ओडिया नववर्षाला, पणा संक्रांतीला, येते.

पूजा कशी करायची?

थोडक्यात: पहाटे कीर्तन, सूर्योदयाला जन्म, मग शेंदूर, तेल, रुई आणि नारळ, आणि मारुतीस्तोत्र.

1. १पहाटे लवकर उठा आणि स्नान करा.तुमच्या शहराची सूर्योदयाची वेळ वर दिली आहे.
2. २मारुतीच्या मंदिरात पहाटेच्या कीर्तनाला जा, किंवा घरी मारुतीची प्रतिमा ठेवा.महाराष्ट्रात बहुतेक मंदिरांत सूर्योदयापूर्वी कीर्तन सुरू होते. गर्दी असते, म्हणून लवकर जा.
3. ३सूर्योदयाला, जन्माच्या वेळी, नमस्कार करा आणि आरतीत सहभागी व्हा.जन्माच्या वेळी कीर्तन थांबते आणि सगळ्यांना प्रसाद वाटतात.
4. ४शेंदूर आणि तेल, रुईची फुले आणि पाने वाहा, आणि नारळ फोडा.मंदिरात शेंदूर लावलेल्या मूर्तीचा शेंदूर भक्त कपाळाला लावतात.
5. ५हनुमान चालिसा किंवा भीमरूपी महारुद्रा म्हणा, किंवा सुंदरकांड वाचा.भीमरूपी महारुद्रा हे समर्थ रामदासांचे मारुतीस्तोत्र; महाराष्ट्रात हे सगळ्यात जास्त म्हणतात.
6. ६नैवेद्य दाखवा, आणि प्रसाद घ्या.नैवेद्य आधी देवाला, मग सगळ्यांना.
7. ७उपवास करत असाल, तर संध्याकाळच्या आरतीनंतर सोडा.आजारी, गरोदर किंवा वयस्कर असाल, तर उपवास नको; पूजा आणि स्तोत्र पुरे.

काय लागेल?टिक करत जा

• मारुतीची प्रतिमा किंवा फोटो
• शेंदूर
• तेल
• रुईची फुले आणि पाने
• नारळ
• फुले
• निरांजन आणि तूप
• उदबत्ती
• नैवेद्य
• मारुतीस्तोत्र किंवा हनुमान चालिसा
• आरतीचे ताट

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न