दसरा
आश्विन शुद्ध दशमीला दसरा, विजयादशमी: नवरात्रानंतरचा विजयाचा दिवस. आपट्याची पाने सोने म्हणून द्या, आणि सीमोल्लंघन करा!
- ३४४ दिवस बाकी
पूजा कधी करायची?
पुणे साठी · सर्वात शुभ वेळ
दुपारी १:३२ ते दुपारी ३:५३
- पूजेची वेळ
- प्रदोष काळ
- रात्र
- दशमी सुरूसकाळी ९:०२शनि, ९ ऑक्टो
- दशमी समाप्तसकाळी ११:४१रवि, १० ऑक्टो
- प्रदोष काळसायं ६:१४ ते रात्री ८:४१
इतर शहरांतील वेळा
- पुणेदुपारी १:३२ ते दुपारी ३:५३
- मुंबईदुपारी १:३६ ते दुपारी ३:५७
- ठाणेदुपारी १:३५ ते दुपारी ३:५६
- नाशिकदुपारी १:३२ ते दुपारी ३:५३
- नागपूरदुपारी १:११ ते दुपारी ३:३१
- कोल्हापूरदुपारी १:३१ ते दुपारी ३:५२
- दिल्लीदुपारी १:१७ ते दुपारी ३:३६
- बेंगळुरूदुपारी १:१८ ते दुपारी ३:४०
- इंदूरदुपारी १:२३ ते दुपारी ३:४४
- लंडनदुपारी १:५३ ते सायं ४:०५
- न्यू जर्सीदुपारी १:५१ ते सायं ४:०७
- दुबईदुपारी १:१५ ते दुपारी ३:३५
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेविजयादशमी, दसरा, दशहरा
- कुठेसंपूर्ण भारत; महाराष्ट्रात आपट्याची पाने, उत्तरेत रावणदहन, म्हैसूरचा दसरा
- पूजा कोणाचीदेवी अपराजिता, शमी आणि आपटा; राम आणि दुर्गा
- एका ओळीतविजयाचा दहावा दिवस: रामाचा रावणावर आणि दुर्गेचा महिषासुरावर विजय. साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक.
दसरा, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
विजयादशमी म्हणजे विजयाचा दहावा दिवस. रामायणात राम रावणाचा पराभव करतात, आणि नवरात्राच्या नऊ रात्रीनंतर दुर्गा महिषासुरावर विजय मिळवते. दोन्ही विजय आजचे.
दसरा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक. म्हणून नवे काम, नवी गाडी, घर, कपडे किंवा सोने घ्यायला आजचा दिवस शुभ मानतात.
आणि आजचा धडा: आपल्यातल्या रावणावर विजय. राग, लोभ, अहंकार यांची सीमा ओलांडा, आणि नव्याने सुरुवात करा.
- ०२
कौत्स आणि रघुराजा: आपट्याचे सोने
कौत्स वरतंतू ऋषींकडे शिकला. शिक्षण संपल्यावर तो गुरुदक्षिणा द्यायचा हट्ट धरून बसला. शेवटी गुरू म्हणाले: तू माझ्याकडून चौदा विद्या शिकलास, तर चौदा कोटी सोन्याच्या मोहरा दे.
कौत्स रघुराजाकडे गेला. पण राजाने नुकतेच विश्वजित यज्ञात सगळे धन दान केले होते. तरी याचकाला रिकाम्या हाती पाठवायचे नाही, म्हणून रघूने कुबेरावर स्वारी करायचे ठरवले. घाबरून कुबेराने आधीच अयोध्येभोवतीच्या आपट्याच्या झाडांवर सोन्याचा पाऊस पाडला.
रघूने सगळे सोने कौत्साला देऊ केले, पण कौत्साने फक्त चौदा कोटीच घेतल्या. उरलेले सोने लोकांना वाटले. तो दिवस दसऱ्याचा, अशी कथा. म्हणून आज आपट्याची पाने सोने म्हणून देतात.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
सकाळी शस्त्रे, अवजारे आणि पुस्तकांची पूजा. मुले पाटीवर सरस्वती काढून तिची पूजा करतात. दारावर आंब्याच्या पानांचे तोरण, आणि जेवणात पुरणपोळी.
संध्याकाळी नवे कपडे घालून सीमोल्लंघन: गावाची सीमा ओलांडून शमी आणि आपट्याची पूजा. पांडवांनी अज्ञातवासात आपली शस्त्रे शमीच्या झाडात लपवली होती. मराठ्यांच्या मोहिमाही दसऱ्याला निघायच्या.
परत आल्यावर आपट्याची पाने आधी देवाला, मग मोठ्यांना देऊन नमस्कार: सोने घ्या, सोन्यासारखे राहा! कोल्हापूरचा शाही दसरा, आणि नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर धम्मचक्र प्रवर्तन दिन: १९५६ मध्ये याच दिवशी डॉ. आंबेडकरांनी तिथे बौद्ध धम्म स्वीकारला.
उत्तर भारतात रामलीला संपते आणि रावणाचे पुतळे जळतात. बंगालमध्ये दुर्गेचे विसर्जन, आणि शुभो बिजोया. म्हैसूरची मिरवणूक जगप्रसिद्ध, आणि नेपाळमध्ये दशैंला मोठी माणसे टिळा लावून आशीर्वाद देतात.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: सकाळी शस्त्र, अवजारे आणि पुस्तकांची पूजा, आणि संध्याकाळी सीमोल्लंघन आणि आपट्याच्या पानांचे सोने.
- १दाराला आंब्याची पाने आणि झेंडूच्या फुलांचे तोरण लावा.तोरण दसऱ्याच्या आदल्या दिवशीही लावतात, आणि दिवाळीपर्यंत ठेवतात.
- २घट अजून बसलेला असेल, तर त्याची शेवटची पूजा करून तो उठवा.उगवलेले धान्य घरातले लोक डोक्यावर किंवा टोपीत खोवतात.
- ३शस्त्रे, कामाची अवजारे, यंत्रे आणि वाहने यांना झेंडूच्या माळा घालून पूजा करा.गाडी धुऊन, हळद-कुंकू लावून, माळ घालतात. धारदार वस्तू मुलांच्या हाती देऊ नका.
- ४मुलांना पाटीवर सरस्वती काढू द्या, आणि पुस्तके-वह्यांसह तिची पूजा करा.काही घरांत सरस्वतीचे चिन्ह आकड्यांनी काढतात. आज पुस्तके वाचत नाहीत, पूजा करतात.
- ५अनेक घरांत अपराजिता देवीची पूजाही करतात.अपराजिता ही विजयाची देवी मानतात.
- ६पुरणपोळीचा नैवेद्य दाखवा.काही घरांत श्रीखंड-पुरी किंवा इतर गोडही असते.
- ७दिवस मावळताना नवे कपडे घालून सीमोल्लंघनाला जा, आणि शमी आणि आपट्याची पूजा करा.शहरात गावाची सीमा नसली तरी, घराबाहेर पडून जवळच्या देवळात किंवा झाडाजवळ जाणे पुरेसे.
- ८मोठ्यांना नमस्कार करून आपट्याची पाने सोने म्हणून द्या.देताना म्हणतात: "सोने घ्या, सोन्यासारखे राहा." आपट्याच्या झाडाची फांदी तोडू नका: मोजकी पानेच घ्या.
काय लागेल?टिक करत जा
१२ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
आपट्याची पाने देताना काय म्हणतात?
"सोने घ्या, सोन्यासारखे राहा." लहान मंडळी मोठ्यांच्या पाया पडून त्यांना पाने देतात, आणि मित्र, शेजारी आणि भावंडांशीही ती देवाणघेवाण होते. काही पाने आधी देवाला वाहतात.
आपट्याच्या झाडाला इजा न करता हे कसे करायचे?
दसऱ्याला आपट्याच्या आणि त्यासारख्या दिसणाऱ्या कांचनच्या झाडांच्या फांद्या मोठ्या प्रमाणात तोडल्या जातात. मोजकी पानेच घ्या, फांदी तोडू नका, प्रत्येकाला एकच पान द्या, किंवा आपट्याचे रोप लावा.
सीमोल्लंघन म्हणजे नेमके काय करायचे?
पूर्वी गावाची सीमा ओलांडून जात. आज संध्याकाळी नवे कपडे घालून घराबाहेर पडतात, शमी किंवा आपट्याची पूजा करतात, आणि परतताना पाने वाटतात.
दसऱ्याला नवी सुरुवात करतात, ते का?
दसरा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जातो: या दिवशी कोणतेही शुभ काम सुरू करायला वेगळा मुहूर्त पाहावा लागत नाही, अशी समजूत आहे. म्हणून आज नवे वाहन, घर किंवा व्यवसायाची सुरुवात करतात.
घट नवमीला उठवायचा की दसऱ्याला?
दोन्ही पद्धती आहेत: घरात पूर्वीपासून जसे होते तसे करा. शंका असेल तर घरातल्या मोठ्यांना विचारा.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.