सण · श्रावण पौर्णिमा
रक्षाबंधन २०२६
श्रावण पौर्णिमेला बहीण भावाला ओवाळून राखी बांधते, आणि भाऊ तिला भेट देतो. एक धागा, आणि आयुष्यभराचे वचन!
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा नाशिक नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
या शहरांत तारीख वेगळी आहे; इतर शहरांत तीच.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेराखी पौर्णिमा, राखी
- कुठेसंपूर्ण भारत आणि नेपाळ; महाराष्ट्राच्या किनाऱ्यावर याच दिवशी नारळी पौर्णिमा
- पूजा कोणाचीराखी, रक्षेचा धागा
- एका ओळीतरक्षेचे बंधन: बहीण भावाच्या रक्षणाची प्रार्थना करते, आणि भाऊ बहिणीची जबाबदारी घेतो.
रक्षाबंधन, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
रक्षाबंधन म्हणजे रक्षेचे बंधन. राखी हा शब्द रक्षा, म्हणजे रक्षण करणारा धागा, यावरूनच आला.
आज बहीण भावाला ओवाळते, राखी बांधते, आणि भाऊ तिला भेट देतो. लग्न झालेल्या बहिणी आज खास माहेरी येतात.
राखी एक धागाच, पण त्यात वचन आहे: मी तुझ्यासोबत आहे. आजचा धडा हाच: नात्याला वेळ द्या, आणि ते वचन वर्षभर पाळा.
- ०२
इंद्र आणि इंद्राणीची राखी
रक्षाबंधनाची सुरुवात नक्की केव्हा झाली, याचा पुरावा नाही. पण त्याविषयी एक आख्यायिका आहे.
देव आणि असुरांचे युद्ध सुरू होते, आणि वृत्रासुरापुढे देवांचा पराभव होणार असे दिसत होते. तेव्हा इंद्राची पत्नी शची, म्हणजे इंद्राणी, हिने इंद्राच्या हातावर एक रक्षेचा धागा बांधला.
त्या धाग्याच्या बळावर इंद्र जिंकेल, अशी तिची श्रद्धा होती. आणि देव जिंकलेही. म्हणजे पहिली राखी बहिणीने नाही, तर पत्नीने बांधली!
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
जुन्या काळी पुरोहित राजाच्या मनगटावर रक्षा बांधायचे, बळीराजाचे नाव घेऊन. म्हणजे हे बंधन मुळात राजासाठी होते.
आणखी एक प्रसिद्ध कथा: कृष्णाच्या मनगटाला जखम झाली, तेव्हा द्रौपदीने साडीचा पदर फाडून बांधला. त्या धाग्याचे ऋण कृष्णाने पुढे तिचे रक्षण करून फेडले, अशी आख्यायिका.
राणी कर्णावतीने हुमायूनला राखी पाठवली, ही गोष्टही खूप सांगितली जाते. पण त्या काळच्या लेखनात तिचा उल्लेख नाही, आणि अनेक इतिहासकार तिच्याबद्दल साशंक आहेत.
नेपाळमध्ये आज जनै पूर्णिमा, आणि ओडिशात गम्हा पूर्णिमेला शेतकरी गुरांनाही राखी बांधतात. महाराष्ट्राच्या किनाऱ्यावर याच दिवशी नारळी पौर्णिमा.
राखी कशी बांधायची
थोडक्यात: ताट, कुंकवाचा टिळा, ओवाळणी, उजव्या मनगटावर राखी, गोड घास आणि भावाची भेट.
- १ताट तयार ठेवा: राखी, कुंकू, अक्षता, दिवा आणि गोड पदार्थ.अनेक जण ताटात नारळ आणि थोडे पैसेही ठेवतात. एक राखी जास्त ठेवा.
- २भद्रा संपेपर्यंत थांबा; ती कधी संपते ते वर दिलेले आहे.भद्रा (विष्टी करण) राखीसाठी योग्य मानत नाहीत, म्हणून ती संपेपर्यंत थांबतात. अपराह्ण, दुपारनंतरची वेळ, उत्तम मानतात.
- ३भावाला बसवा, आणि त्याच्या कपाळाला कुंकवाचा टिळा आणि अक्षता लावा.काही बहिणी राखी बांधेपर्यंत उपवास करतात.
- ४दिवा लावून त्याला ओवाळा.औक्षणासारखेच: ताट भावाच्या चेहऱ्यासमोर गोलाकार फिरवा.
- ५त्याच्या उजव्या मनगटावर राखी बांधा.घट्ट बांधा, पण आवळू नका. चुलतभाऊ, मानलेला भाऊ किंवा वडील यांनाही राखी बांधता येते.
- ६त्याला गोड घास भरवा; तोही तुम्हाला भरवतो.पेढा, बर्फी किंवा घरी केलेला कोणताही गोड पदार्थ.
- ७भाऊ ओवाळणी घालतो: भेट, आणि सोबत राहण्याचे वचन.पैसे, एखादी वस्तू, किंवा फक्त सोबत राहण्याचे वचन. मग वडीलधाऱ्यांना नमस्कार करा.
काय लागेल?टिक करत जा
७ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
भद्रेत राखी बांधली तर चालते का?
परंपरेने भद्रा टाळतात आणि ती संपेपर्यंत थांबतात. तुमच्या ठिकाणी ती कधी संपते ते या पानावर दिलेले आहे. थांबणे जमत नसेल तर घरातल्या वडीलधाऱ्यांना किंवा गुरुजींना विचारा.
भाऊ दूर राहतो, तर काय करायचे?
राखी वेळेत पोस्टाने किंवा कुरिअरने पाठवा. ठरलेल्या वेळी व्हिडिओ कॉल करा: तुम्ही ओवाळा, आणि तो स्वतः राखी बांधेल, किंवा घरातले कोणी बांधेल.
भावाशिवाय कोणाला राखी बांधता येते?
बहिणी, चुलत किंवा मानलेले भाऊ, वडील, गुरू, मित्र: राखी म्हणजे रक्षणाचे नाते. पूर्वी पुरोहित यजमानांना आणि राजाला राखी बांधत.
राखी किती दिवस ठेवायची?
नियम नाही; अनेक जण काही दिवस ठेवतात. काढल्यावर कचऱ्यात टाकू नका: झाडाच्या कुंडीत ठेवा किंवा मातीत पुरा.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.