सण · पौष कृष्ण दशमी
भोगी २०२६
संक्रांतीच्या आदल्या दिवशी भोगी: तीळ लावलेली बाजरीची भाकरी, लोणी आणि भोगीची भाजी. थंडीतले ऊब देणारे जेवण, आणि जुने टाकून नव्याची तयारी.
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा नागपूर नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
ही तारीख सर्व शहरांत एकच आहे.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेलोहडी (पंजाब), भोगी पोंगल (तमिळनाडू)
- कुठेमहाराष्ट्र आणि दक्षिण भारत; उत्तरेत लोहडी
- पूजा कोणाचीदक्षिणेत इंद्र, पावसाचा देव
- एका ओळीतसंक्रांतीचा पहिला दिवस: थंडीत ऊब देणारे तीळ-बाजरीचे जेवण, आणि जुन्याला निरोप.
भोगी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
मार्गशीर्षाचा शेवटचा दिवस, संक्रांतीच्या आदल्या दिवशी भोगी. संक्रांतीचा सण इथूनच सुरू होतो: भोगी, संक्रांत आणि किंक्रांत.
भोगी म्हणजे उपभोगाचा सण. शेतात नवे पीक आलेले असते, बाजारात हिरव्या भाज्यांची रेलचेल असते, आणि ते सगळे आज एकाच ताटात येते.
आणि बाजरी, तीळ हे थंडीत अंगात ऊब ठेवणारे पदार्थ. ऋतूप्रमाणे खावे, आणि जे आले त्याचा आनंदाने उपभोग घ्यावा, हा या दिवसाचा साधा अर्थ.
- ०२
इंद्राचे आभार, आणि जुन्याची होळी
इंद्र हा देवांचा राजा आणि पावसाचा देव. ज्या पावसाने हे पीक वाढले, त्यासाठी दक्षिणेत आज इंद्राचे आभार मानतात, आणि पुढच्या वर्षी चांगला पाऊस पडू दे, अशी प्रार्थना करतात.
तिथे पहाटे घरातले जुने, नको असलेले सामान, जुनी लाकडे एकत्र करून त्यांची शेकोटी पेटवतात. घर स्वच्छ करतात, रंगवतात, सजवतात.
जुन्या वर्षाचा हिशेब संपला, नव्याचा सुरू झाला, असा या आगीचा अर्थ. जे आता उपयोगाचे नाही ते सोडून दिले की नव्याला जागा होते.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
भोगीची भाजी म्हणजे हंगामातल्या सगळ्या भाज्या एकत्र: वाटाणा, गाजर, वांगी, हरभरा, पापडी, आणि त्यात तिळाचे कूट. सोबत तीळ लावलेली बाजरीची भाकरी आणि लोणी, आणि मुगाच्या डाळीची खिचडी.
स्त्रिया आज अभ्यंगस्नान करतात. घर स्वच्छ करून, नवे कपडे घालून, सण सुरू होतो.
आंध्र आणि तेलंगणात पहाटे भोगीची शेकोटी, आणि संध्याकाळी भोगी पळ्ळू: बोरे, उसाचे तुकडे, फुले आणि नाणी लहान मुलांच्या डोक्यावरून ओवाळून टाकतात. तमिळनाडूत भोगी पोंगल, आणि कोंगु भागात कडुलिंबाची पाने घराला बांधतात.
पंजाबात आज रात्री लोहडी: शेकोटीत तीळ, गूळ, रेवडी टाकतात, आणि लाह्या, शेंगदाणे वाटतात. रब्बीचा हंगाम आणि उसाची तोडणी याच दिवसांत.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: सकाळी अभ्यंगस्नान, आणि दुपारी थंडीचे ताट: भोगीची भाजी, तीळ लावलेली बाजरीची भाकरी आणि लोणी.
- १आदल्या दिवशी घर स्वच्छ करा, आणि नको असलेल्या वस्तू बाजूला काढा.जे अजून वापरण्याजोगे आहे ते फेकण्याऐवजी कोणाला तरी द्या.
- २सकाळी अंगाला तेल लावून अभ्यंगस्नान करा.अनेक घरांत तिळाचे तेल किंवा उटणे वापरतात. तेलाने फरशी निसरडी होते: वयस्करांसाठी आधार ठेवा, आणि न्हाणीघर उबदार ठेवा.
- ३नवे किंवा स्वच्छ धुतलेले कपडे घाला.संक्रांतीचा सण आजपासून सुरू होतो.
- ४हंगामातल्या सगळ्या भाज्या एकत्र करून, तिळाचे कूट घालून भोगीची भाजी करा.वाटाणा, गाजर, वांगे, हिरवा हरभरा, पापडी: जे मिळेल ते चालते.
- ५तीळ लावून बाजरीची भाकरी थापा, आणि मुगाच्या डाळीची खिचडी करा.भाकरी पांढऱ्या लोण्याबरोबर खा.
- ६आधी देवाला ताट दाखवा, मग सगळ्यांनी मिळून जेवा.अनेक घरांत भाजी शेजाऱ्यांनाही वाटतात.
काय लागेल?टिक करत जा
७ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
भोगीला काही पूजा असते का?
महाराष्ट्रात ठरलेली पूजा नसते: स्नान, नवे कपडे आणि देवाला दाखवलेले जेवण, हाच भोगीचा सण. दक्षिणेत आज इंद्राची पूजा करतात.
भोगी, संक्रांत आणि किंक्रांत: कोणत्या दिवशी काय?
भोगीला स्नान आणि भोगीचे जेवण. संक्रांतीला सुगड, तिळगूळ, गुळाची पोळी आणि हळदीकुंकू. किंक्रांतीला नवे काही सुरू करत नाहीत, पण हळदीकुंकू चालू राहते.
शेकोटी पेटवावी का?
पहाटेची शेकोटी ही मुख्यतः दक्षिणेची रीत. पेटवलीच तर फक्त लाकूड जाळा: प्लास्टिक, टायर किंवा रंगवलेले फर्निचर नको, त्याचा धूर विषारी असतो. मुलांना आगीपासून दूर ठेवा.
वयस्करांनी तेल लावून स्नान करावे का?
हो, पण काळजीने: कोमट पाणी, उबदार न्हाणीघर, आणि बसायला पाट. स्नानानंतर लगेच अंग कोरडे करा. आजारी असाल तर थोडे तेल लावून साधे स्नानही पुरे.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.