सण · कार्तिक पौर्णिमा
त्रिपुरारी पौर्णिमा २०२६
दिवाळीनंतर पंधरा दिवसांनी येणारी देवांची दिवाळी. आज संध्याकाळी घरी आणि देवळात पुन्हा एकदा दिवे उजळतात.
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा मुंबई नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
या शहरांत तारीख वेगळी आहे; इतर शहरांत तीच.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेकार्तिक पौर्णिमा, त्रिपुरी पौर्णिमा, देव दिवाळी
- कुठेमहाराष्ट्र आणि संपूर्ण भारत; वाराणसीत देव दीपावली
- पूजा कोणाचीशंकर (त्रिपुरारी)
- एका ओळीतशंकराने त्रिपुरासुराचा नाश केला तो दिवस. त्या आनंदात देवांनी दिवे लावले.
त्रिपुरारी पौर्णिमा, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
कार्तिक महिन्याची पौर्णिमा म्हणजे त्रिपुरारी पौर्णिमा. त्रिपुरारी हे शंकराचे नाव: त्रिपुरांचा शत्रू.
दिवाळीत आपण घर उजळतो. आज देवांची पाळी: असुरावर विजय मिळाल्यावर त्यांनी जशी दिवाळी केली, तशी आपण आज पुन्हा दिवे लावून करतो.
याचा अर्थ साधा आहे. संकट कितीही मोठे दिसले तरी योग्य वेळ आली की एक बाणही पुरतो. संयम ठेवा, आणि ती वेळ ओळखा.
- ०२
त्रिपुरासुराची कथा
तारकासुराच्या तीन मुलांनी कठोर तप केले आणि ब्रह्मदेवाकडून वर मिळवला. मय दानवाने त्यांच्यासाठी तीन नगरे बांधली: स्वर्गात सोन्याचे, पृथ्वीवर चांदीचे आणि पाताळात लोखंडाचे. वर असा होता की ही तिन्ही नगरे एका रेषेत येतील तेव्हाच, आणि एकाच बाणाने, ती नष्ट होऊ शकतील.
वराच्या बळावर तिघे भाऊ देवांना आणि ऋषींना छळू लागले. देव शंकराकडे गेले. शंकराने पृथ्वीचा रथ केला, मेरू पर्वताचे धनुष्य केले आणि विष्णूचा बाण केला.
हजारो वर्षांनी तिन्ही नगरे एका रेषेत आली, आणि त्याच क्षणी शंकराने एकच बाण सोडला. तिन्ही नगरे जळून गेली. तो दिवस कार्तिक पौर्णिमेचा होता, म्हणून शंकराला त्रिपुरारी आणि या पौर्णिमेला त्रिपुरारी पौर्णिमा म्हणतात.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
संध्याकाळी देवळांसमोरच्या दीपमाळा उजळतात, विशेषतः शंकराच्या देवळात. घरी दारात, अंगणात आणि तुळशीपाशी पणत्या लावतात.
काही ठिकाणी देवापुढे त्रिपुर, म्हणजे मोठी वात, लावतात. आश्विन पौर्णिमेपासून महिनाभर चाललेले कार्तिक स्नान आणि विठ्ठल मंदिरांतली काकड आरती आज पूर्ण होते.
वाराणसीत आज गंगेच्या घाटांवर लाखो दिवे लागतात: तीच देव दीपावली. याच पौर्णिमेला शीख गुरु नानक जयंती, म्हणजे गुरुपूरब, साजरी करतात.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: सकाळी स्नान, आणि संध्याकाळी दिवे: दारात, तुळशीपाशी, शंकरापुढे त्रिपुर, आणि देवळातील दीपमाळ.
- १सकाळी लवकर स्नान करा.आश्विन पौर्णिमेपासून कार्तिक स्नान करणाऱ्यांचे ते आज पूर्ण होते.
- २घर स्वच्छ करा आणि दारात रांगोळी काढा.संध्याकाळी लावायच्या दिव्यांसाठी जागा मोकळी ठेवा.
- ३संध्याकाळी शंकराची पूजा करा.पाणी किंवा दुधाचा अभिषेक, बेलाची पाने, फुले आणि उदबत्ती.
- ४शंकरापुढे त्रिपुर वात लावा.त्रिपुर म्हणजे लांब वात. ती तुपात भिजवून दिव्यात किंवा खांबावर लावतात.
- ५दारात, अंगणात आणि तुळशीपाशी दिवे लावा.पणत्यांची रांग. पडदे, कपडे आणि मुलांपासून दिवे दूर ठेवा.
- ६देवळात जाऊन उजळलेली दीपमाळ पाहा.शंकराच्या देवळातील दगडी दीपमाळा आज संध्याकाळी उजळतात.
- ७नदी किंवा तलाव जवळ असेल तर दीपदान करा.पानाचे किंवा कणकेचे दिवे सोडा, प्लास्टिक नको. खोल पाण्यापासून दूर राहा आणि मुलांना एकटे सोडू नका.
- ८दान करा: अन्न किंवा एक दिवा.गरजूंना अन्न, किंवा देवळात एक दिवा. जमेल तेवढेच.
काय लागेल?टिक करत जा
१० पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
त्रिपुर वात म्हणजे काय?
उंच खांबावर किंवा दिव्यात लावलेली लांब वात. शंकराच्या देवळात आणि अनेक घरांत ती शंकरापुढे लावतात.
आज उपवास करावा का?
महाराष्ट्रात हा मुख्यतः दिव्यांचा दिवस आहे; उपवास बंधनकारक नाही. काही जण संध्याकाळच्या पूजेपर्यंत उपवास करतात.
आज तुळशी विवाह करता येतो का?
हो. एकादशीपासून सुरू झालेल्या तुळशी विवाहाचा आज शेवटचा दिवस आहे.
नदीत दिवे सोडताना काय काळजी घ्यावी?
पानाचे किंवा कणकेचे दिवे वापरा, घाटाच्या पायरीवरूनच सोडा, आणि मुलांना हाताशी धरा. नदी नसेल तर घरी पाण्याच्या परातीत दिवा ठेवा.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.