सण · फाल्गुन पौर्णिमा
धूलिवंदन २०२६
होळीच्या दुसऱ्या दिवशी धूलिवंदन: होळीची राख अंगाला लावायचा दिवस. आणि महाराष्ट्रात आज सुट्टी असते!
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा मुंबई नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
ही तारीख सर्व शहरांत एकच आहे.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेधुळवड, धुलेंडी (उत्तर भारत), धुळेटी (गुजरात)
- कुठेमहाराष्ट्र; उत्तर भारतात धुलेंडी, गुजरातमध्ये धुळेटी
- पूजा कोणाचीहोळीचा अग्नी, त्याच्या राखेच्या रूपात
- एका ओळीतहोळीची राख: पवित्र, रक्षण करणारी. आणि पाच दिवसांच्या वसंतोत्सवाची सुरुवात.
धूलिवंदन, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
धूलि म्हणजे धूळ, आणि वंदन म्हणजे नमस्कार. नावातच सगळे आहे: आज होळीच्या राखेला आणि मातीला वंदन.
काल रात्री होळीत वाईट जळून गेले. उरलेली राख पवित्र मानतात: पुराणात ती अंगाला लावायची विभूती आहे, शुद्ध करणारी आणि रक्षण करणारी.
आणि यातला धडा साधा: राखेतून नवी सुरुवात. थंडी संपली, वसंत आला, आणि आजपासून रंगपंचमीपर्यंत पाच दिवसांचा वसंतोत्सव.
- ०२
ढुंढा राक्षसीची कथा
राजा रघूच्या काळात ढुंढा नावाची राक्षसी लहान मुलांना त्रास द्यायची. शंकरांच्या वरामुळे तिच्यावर कोणताच साधा उपाय चालत नव्हता.
राजाने वसिष्ठ ऋषींना उपाय विचारला. ती एकाच गोष्टीला घाबरते, ते म्हणाले: मुलांचा दंगा. लाकडे, पाने आणि गोवऱ्या गोळा करा, अग्नी पेटवा, आणि मुलांना त्याभोवती हसू, गाऊ आणि ओरडू द्या.
मुलांनी लाकडी तलवारी घेऊन अग्नीभोवती फेर धरला, आणि ढुंढा दूर राहिली. त्या अग्नीची राख पवित्र मानून अंगाला लावली. होळीभोवतीचा दंगा आणि धूलिवंदनाची राख, दोन्हींत या कथेची आठवण आहे.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
आज होळीची राख अंगाला लावतात, किंवा ओल्या मातीत लोळण घेतात. धुळवड हे नाव उगाच नाही!
आज महाराष्ट्रात सार्वजनिक सुट्टी असते. शहरांत बरेच जण रंगही आजच खेळतात, पण जुन्या रीतीप्रमाणे रंगांचा मोठा दिवस रंगपंचमीच.
कोकणात धूलिवंदन एका दिवशी नसते: प्रत्येक गावाचे धूलिवंदन वेगळ्या दिवशी असू शकते, बहुतेक होळीनंतर पंधराव्या दिवशी.
उत्तर भारतात हाच दिवस धुलेंडी, म्हणजे रंगवाली होळी: रंगांचा मुख्य दिवस. गुजरातमध्ये धुळेटीला रंगीत पाणी उडवतात, आणि काही घरांत वहिनी साडीचा पीळ करून दिराला खोट्या रागाने मारते!
रंग कसे खेळायचे
थोडक्यात: आधी तेल, मग नैसर्गिक रंग; विचारूनच रंग लावा, आणि डोळे आणि प्राणी यांना जपा.
- १बाहेर पडण्यापूर्वी अंगाला आणि केसांना खोबरेल तेल लावा.तेलामुळे रंग त्वचेला चिकटत नाही आणि नंतर सहज निघतो. डोळ्यांभोवती पातळ थर, डोळ्यांत नाही.
- २जुने, पूर्ण बाह्यांचे कपडे घाला, केस बांधा आणि गॉगल लावा.कॉन्टॅक्ट लेन्स असतील तर खेळण्यापूर्वी काढून ठेवा.
- ३अनेक घरांत आधी होळीची थोडी राख कपाळाला लावतात.धूलिवंदन नावातच आहे: होळीच्या राखेचे वंदन.
- ४कोरडे, नैसर्गिक रंगच वापरा: हळद, फुलांचे रंग, हर्बल गुलाल.चंदेरी, सोनेरी आणि चमकदार रंग टाळा: त्यांत जड धातू असतात.
- ५रंग लावण्यापूर्वी विचारा, आणि नको म्हणणाऱ्याला सोडून द्या.प्रत्येकाला रंग आवडतोच असे नाही: वडीलधारे, आजारी, लहान बाळे.
- ६चेहऱ्यावर आणि डोळ्यांत रंग फेकू नका.डोळ्यांत रंग गेलाच तर चोळू नका; स्वच्छ, गार पाण्याने हलके धुवा.
- ७प्राण्यांवर रंग आणि पाणी टाकू नका.रंग चाटल्याने आणि रंगीत पाणी प्यायल्याने कुत्री-मांजरे आजारी पडतात.
- ८खेळून झाल्यावर सौम्य साबणाने, न घासता रंग धुवा.कुठे जखम असेल तर ती झाकून ठेवा, आणि अस्वच्छ पाण्यापासून दूर राहा.
काय लागेल?टिक करत जा
७ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
घरी नैसर्गिक रंग कसे करायचे?
पिवळ्यासाठी बेसनात हळद, लालसाठी वाळवलेल्या फुलांची पूड किंवा बीटाचा रस, हिरव्यासाठी मेंदी. पळसाची फुले उकळून केशरी रंगाचे पाणी होते.
डोळ्यांत रंग गेला तर?
चोळू नका. स्वच्छ, गार पाण्याने हलक्या हाताने डोळे धुवा. लाली, सूज, धूसर दिसणे किंवा दुखणे कमी झाले नाही तर लगेच नेत्रतज्ज्ञाकडे जा.
त्वचेला खाज किंवा पुरळ आले तर?
रंग सौम्य साबणाने धुवा, घासू नका, आणि त्वचेवर पुन्हा तेल किंवा मॉइश्चरायझर लावा. त्रास वाढला, किंवा श्वास घ्यायला त्रास झाला, तर डॉक्टरकडे जा.
दमा असेल तर रंग खेळू शकतो का?
रंगांची पूड श्वासात गेल्याने दमा उफाळू शकतो. ओल्या, नैसर्गिक रंगाचा टिळा पुरे; उडणारी पूड टाळा, आणि आपले औषध जवळ ठेवा.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.