सण · वैशाख पौर्णिमा
बुद्धपौर्णिमा २०२६
वैशाख पौर्णिमेला बौद्ध परंपरा गौतम बुद्धांचे स्मरण करते: त्यांचा जन्म, त्यांना झालेले ज्ञान आणि त्यांचे महापरिनिर्वाण. महाराष्ट्रात विहारांमधून हा दिवस मोठ्या श्रद्धेने पाळला जातो.
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा लंडन नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
ही तारीख सर्व शहरांत एकच आहे.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेबुद्ध जयंती, वैशाख पौर्णिमा, वेसाक
- कुठेभारतभर, विशेषतः महाराष्ट्रात; आणि बौद्ध जगभर
- पूजा कोणाचीगौतम बुद्ध
- एका ओळीतगौतम बुद्धांचा जन्म, ज्ञानप्राप्ती आणि महापरिनिर्वाण, एकाच दिवशी स्मरणात.
बुद्धपौर्णिमा, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
बौद्ध परंपरेत बुद्धांच्या आयुष्यातले तीन मोठे क्षण या पौर्णिमेशी जोडलेले आहेत: लुंबिनीत जन्म, बोधगयेत ज्ञानप्राप्ती, आणि कुशीनगरात महापरिनिर्वाण.
बुद्धांनी मध्यम मार्ग सांगितला: ना भोगात बुडणे, ना शरीराला छळणे. त्यांची शिकवण चार आर्यसत्ये आणि आर्य अष्टांगिक मार्गात सांगितलेली आहे.
आजचा दिवस विचार करायचा आणि शांत राहायचा: शील पाळा, ध्यान करा, आणि करुणेने वागा.
- ०२
सिद्धार्थ ते बुद्ध
सिद्धार्थ गौतम हे शाक्य राजा शुद्धोदन आणि राणी माया यांचे पुत्र. राजवाड्यात वाढताना त्यांनी चार गोष्टी पाहिल्या: एक म्हातारा, एक आजारी माणूस, एक प्रेत, आणि एक संन्यासी. दुःख का आहे, हा प्रश्न त्यांना सोडेना.
एका रात्री ते राजवाडा सोडून निघाले. वर्षानुवर्षे कठोर तप केले, इतके की शरीर हाडांचा सापळा झाले. पण उत्तर मिळाले नाही. तेव्हा सुजाता नावाच्या मुलीने दिलेली दुधाची खीर त्यांनी स्वीकारली, आणि ताकद परत आली.
मग बोधगयेत एका पिंपळाखाली ते बसले: ज्ञान होईपर्यंत उठणार नाही. तिथेच ते बुद्ध झाले. सारनाथला त्यांनी पहिला उपदेश दिला, आणि ऐंशीव्या वर्षी कुशीनगरात त्यांचे महापरिनिर्वाण झाले.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
महाराष्ट्रात हा दिवस विशेष आहे. १४ ऑक्टोबर १९५६ ला नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी सुमारे चार लाख अनुयायांसह बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली. तेव्हापासून बुद्धपौर्णिमा महाराष्ट्रातल्या लाखो बौद्धांचा मोठा दिवस आहे.
विहारांमध्ये नेहमीपेक्षा मोठे सूत्रपठण होते, उपासक शील घेतात आणि ध्यान करतात. थेरवाद परंपरेत आज पांढरे कपडे घालतात.
अनेक ठिकाणी खीर वाटतात: सुजाताने बुद्धांना दिलेल्या खिरीची आठवण. बुद्धपौर्णिमेची सार्वजनिक सुट्टी डॉ. आंबेडकर कायदामंत्री असताना सुरू झाली.
बोधगयेच्या महाबोधी विहारात सजावट होते आणि भाविक बोधिवृक्षाखाली प्रार्थना करतात. श्रीलंका, थायलंड आणि इतर देशांत हाच दिवस वेसाक म्हणून साजरा होतो.
हा दिवस कसा पाळतात
थोडक्यात: विहारात जाणे, बुद्धवंदना, त्रिशरण-पंचशील, धम्माचे श्रवण आणि दान: हाच आजचा दिवस.
- १जवळच्या बुद्धविहारात जा, किंवा घरी भगवान बुद्धांची आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची प्रतिमा ठेवा.महाराष्ट्रातल्या विहारांत भगवान बुद्धांबरोबर बाबासाहेबांची प्रतिमा असते. अनेक ठिकाणी पंचशील ध्वज फडकवतात.
- २पांढरी फुले वाहा, आणि मेणबत्ती किंवा दिवा लावा.फुले आणि दिवे आठवण करून देतात की सगळे बदलते. पण बुद्धांनी अर्पणापेक्षा आचरणावर भर दिला.
- ३बुद्धवंदना म्हणा, आणि त्रिशरण आणि पंचशील ग्रहण करा.नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर आज दिवसभर बुद्धवंदना चालते.
- ४धम्मदेशना ऐका, धम्मपद वाचा, किंवा थोडा वेळ शांत बसून ध्यान करा.काही उपासक आज पौर्णिमेचे अष्टशील पाळतात.
- ५दान करा: भोजनदान, खिरीचे वाटप, किंवा गरजूला मदत.सुजाताने दिलेल्या खिरीच्या आठवणीत अनेक ठिकाणी खीर वाटतात.
- ६दिवसभर पंचशील पाळा: कोणालाही इजा नाही, नशा नाही, आणि मृदू बोलणे.अनेक जण आज शाकाहारी जेवण घेतात.
काय लागेल?टिक करत जा
७ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
त्रिशरण आणि पंचशील म्हणजे काय?
त्रिशरण म्हणजे बुद्ध, धम्म आणि संघ यांना शरण जाणे. पंचशील म्हणजे पाच शिक्षापदे: हिंसा न करणे, चोरी न करणे, व्यभिचार न करणे, खोटे न बोलणे, आणि नशा न करणे.
आज उपवास करावा का?
उपवास हा नियम नाही. शील पाळणे महत्त्वाचे. काही उपासक पौर्णिमेला अष्टशील पाळतात, आणि अनेक जण आज शाकाहारी राहतात.
बौद्ध नसलेले विहारात जाऊ शकतात का?
हो. शांतपणे आणि आदराने जा, बुद्धवंदनेच्या वेळी शांत बसा, आणि तिथल्या रीती पाळा.
बुद्धपौर्णिमा आणि धम्मचक्र प्रवर्तन दिन यात फरक काय?
बुद्धपौर्णिमा भगवान बुद्धांच्या जन्माची, बुद्धत्वाची आणि महापरिनिर्वाणाची आठवण आहे. धम्मचक्र प्रवर्तन दिन बाबासाहेबांनी नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर धम्मदीक्षा घेतली त्याची आठवण, आणि तो दरवर्षी दीक्षाभूमीवर साजरा होतो.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.