सण · भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी
अनंत चतुर्दशी २०२६
भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशीला अनंत चतुर्दशी: गणपती बाप्पाला निरोप, आणि अनंताचे व्रत. गणपती बाप्पा मोरया, पुढच्या वर्षी लवकर या!
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा दुबई नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
ही तारीख सर्व शहरांत एकच आहे.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेअनंत चौदस, गणेश विसर्जन
- कुठेमहाराष्ट्र (गणेश विसर्जन); नेपाळ, बिहार आणि पूर्व उत्तर प्रदेश (अनंत पूजा); जैन समाज
- पूजा कोणाचीअनंत (शेषरूपातील विष्णू), आणि गणपती
- एका ओळीतविष्णूच्या अनंत रूपाचे व्रत, आणि दहा दिवसांच्या गणेशोत्सवाची सांगता.
अनंत चतुर्दशी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
अनंत म्हणजे ज्याला अंत नाही. आज विष्णूच्या अनंत रूपाची पूजा होते, आणि हातावर चौदा गाठींचा अनंताचा दोरा बांधतात.
आणि आज गणेशोत्सव संपतो. दहा दिवस घरात आणि मंडपात राहिलेल्या गणपतीला ढोल-ताशांच्या गजरात निरोप.
दोन्हींत एकच धडा: जे येते ते जाते, पण श्रद्धा अनंत राहते. म्हणूनच निरोप देतानाच पुढच्या वर्षीचे आमंत्रणही देतात!
- ०२
सुशीला आणि कौंडिण्य
सुशीलेने नदीकाठी काही स्त्रियांना अनंताची पूजा करताना पाहिले. तिनेही व्रत घेतले, आणि हातात चौदा गाठींचा दोरा बांधला. पुढे पती कौंडिण्य ऋषींसोबत तिचे घर समृद्धीने भरले.
एके दिवशी कौंडिण्यांनी तो दोरा पाहिला. ही संपत्ती माझ्या कष्टाची, या दोऱ्याची नाही, असे म्हणत त्यांनी तो आगीत टाकला. त्यानंतर सगळे गेले: पैसा, शेजारी, आणि घरही आगीत जळाले.
पश्चात्ताप होऊन कौंडिण्य अनंताला शोधत भटकले. शेवटी अनंत एका वृद्ध ब्राह्मणाच्या रूपात भेटले, आणि क्षमा करून म्हणाले: चौदा वर्षे हे व्रत कर. दोघांनी तसे केले, आणि सुख परत आले.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
अनंताचा दोरा पुरुष उजव्या हातावर, कोपराच्या वर, आणि स्त्रिया डाव्या हातावर बांधतात. चौदा दिवसांनी तो काढतात.
पुण्यात विसर्जनाची मिरवणूक कसबा गणपतीपासून सुरू होते, आणि मानाचे पाच गणपती ठरलेल्या क्रमाने निघतात. ढोल-ताशांच्या गजरात ही मिरवणूक जवळपास तीस तास चालते.
मुंबईत लालबागचा राजा गिरगाव चौपाटीवर अरबी समुद्रात विसर्जित होतो. मुंबईत दरवर्षी सुमारे दीड लाख मूर्तींचे विसर्जन होते.
नेपाळ, बिहार आणि पूर्व उत्तर प्रदेशात अनंत पूजा क्षीरसागराशी जोडलेली: पाटावर कुंकवाचे चौदा टिळे, चौदा पुऱ्या आणि चौदा पुवे. दिगंबर जैनांसाठी हा दशलक्षण पर्वाचा शेवटचा दिवस, आणि दुसऱ्या दिवशी क्षमावणी, क्षमा मागायचा दिवस.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: दर्भाचा अनंत, हळदीचा चौदा गाठींचा दोरा, विष्णूची पूजा, आणि गणपतीची उत्तरपूजा व विसर्जन.
- १तुमच्या घरात अनंताचे व्रत असेल, तर संकल्प करा, आणि पूजेपर्यंत उपवास ठेवा.हे व्रत सगळीकडे नसते: ते कुळाचार म्हणून चालते, चौदा वर्षांचे.
- २पाटावर मंडल काढा, आणि त्यावर दर्भाचा सात फणांचा शेषनाग ठेवा.काही घरांत सर्वतोभद्र मंडल काढतात.
- ३समोर हळदीने रंगवलेला चौदा गाठींचा दोरा ठेवा.दोरा बाजारात तयार मिळतो.
- ४सोळा उपचारांनी विष्णूची, अनंताची पूजा करा: सुगंधी फुले, निरांजन आणि उदबत्ती.विष्णूचे अनंत रूप: शेषावर.
- ५नैवेद्य दाखवा, आणि वडे-घारग्यांचे वाण द्या.वाण घरच्या रीतीप्रमाणे.
- ६पूजेनंतर अनंत बांधा: पुरुष उजव्या दंडावर, स्त्रिया डाव्या.चौदा दिवसांनी तो सोडतात.
- ७घरच्या गणपतीची उत्तरपूजा आणि शेवटची आरती करा.पुढच्या वर्षी लवकर या, असा निरोप द्या.
- ८मग विसर्जन: घरी बादलीत, कृत्रिम तलावात, किंवा शहराने ठरवलेल्या जागी.मिरवणुकीत लहान मुले आणि वयस्करांना दाट गर्दीपासून दूर ठेवा, पाणी जवळ ठेवा, आणि खोल पाण्यात उतरू नका.
काय लागेल?टिक करत जा
१० पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
अनंताचे व्रत सगळ्यांनी करायचे का?
नाही. हे व्रत सार्वत्रिक नाही. कोणी सांगितल्याने किंवा अनंताचा दोरा सापडल्याने ते सुरू होते, आणि मग कुळात चालते.
चौदा दिवसांनी अनंताचा दोरा सोडल्यावर काय करायचे?
अनेक घरांत तो वाहत्या पाण्यात सोडतात, किंवा झाडाच्या मुळाशी ठेवतात.
विसर्जनाच्या मिरवणुकीत काय काळजी घ्यायची?
मिरवणूक हळू, गर्दीची, गोंगाटाची आणि उन्हाची असते. मुलांना आणि वयस्करांना दाट गर्दीपासून दूर ठेवा, पाणी जवळ ठेवा, आणि जीवरक्षक असतील तिथेच पाण्याजवळ जा.
आज घरीच विसर्जन करता येईल का?
हो. मातीची मूर्ती बादलीत विरघळू द्या, आणि ते पाणी व माती झाडांना घाला. अनेक शहरांत कृत्रिम तलावही असतात.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.