सण · माघ शुक्ल सप्तमी
रथसप्तमी २०२६
माघ शुद्ध सप्तमी, सूर्याचा जन्मदिवस. अंगणात रथाची रांगोळी, सूर्याला खिरीचा नैवेद्य, आणि संक्रांतीच्या हळदीकुंकवाचा शेवटचा दिवस.
तारीख, तिथी आणि वेळा
वेळा दिल्ली नुसार. ॲपमध्ये तुमच्या शहराच्या वेळा.
शहरानुसार तारीख
ही तारीख सर्व शहरांत एकच आहे.
पुढील वर्षी, २०२७
थोडक्यात माहिती
- इतर नावेसूर्य जयंती, माघ सप्तमी, अचला सप्तमी
- कुठेसंपूर्ण भारत; दक्षिणेत आणि ओडिशात सूर्यमंदिरांत विशेष
- पूजा कोणाचीसूर्य
- एका ओळीतसूर्याचा जन्मदिवस; सात घोड्यांचा रथ उत्तरेकडे वळतो, आणि वसंताची चाहूल.
रथसप्तमी, थोडं सविस्तर
- ०१
सणाविषयी
माघ शुद्ध सप्तमी म्हणजे रथसप्तमी, सूर्य जयंती. अदिती आणि कश्यप यांचा पुत्र सूर्य याचा आज जन्म झाला, अशी श्रद्धा.
संक्रांतीला सूर्य मकरेत गेला; आज त्याचा रथ उत्तरेकडे वळतो, असे मानतात. थंडी ओसरू लागते, वसंत जवळ येतो, आणि अनेक शेतकरी हा दिवस नव्या वर्षासारखा शुभ मानतात.
ज्याच्यामुळे दिवस उजाडतो, पीक पिकते, त्याचा आज वाढदिवस. रोज न बोलता मिळणाऱ्या प्रकाशाचे आभार मानायचे, हा या दिवसाचा अर्थ.
- ०२
सूर्याचा रथ
अदिती आणि ऋषी कश्यप यांचा पुत्र सूर्य. तो आकाशातून रथातून फिरतो, आणि त्या रथाचा सारथी अरुण.
रथाला सात घोडे, इंद्रधनुष्याच्या सात रंगांसारखे. आणि बारा चाके, बारा राशींसारखी: म्हणजे एक पूर्ण वर्ष, एक संवत्सर.
आजपासून हा रथ उत्तरेकडे वळतो, अशी कल्पना. म्हणूनच आज अंगणात सात घोड्यांचा रथ रांगोळीत काढतात: सूर्याचा प्रवास, आपल्या दारात.
- ०३
महाराष्ट्रात आणि इतरत्र
सूर्योदयापूर्वी स्नान: डोक्यावर, खांद्यांवर, गुडघ्यांवर आणि पायांवर रुईची सात पाने ठेवून. मग छोट्या कलशातून लाल फुले, चंदन घालून सूर्याला अर्घ्य.
तुळशी वृंदावनासमोर रथ आणि सूर्याची रांगोळी काढतात. अंगणात मातीच्या छोट्या भांड्यात दूध आटवून खीर करतात, आणि तिचा सूर्याला नैवेद्य. काही जण उपवास करतात, आणि आजचे दान विशेष मानतात.
संक्रांतीपासून रोज चालणारे तिळगूळ आणि हळदीकुंकवाचे समारंभ आज संपतात. दक्षिणेत तिरुमलाला एका दिवसाचा ब्रह्मोत्सव, म्हैसूर आणि मेलकोटेला सूर्याची मिरवणूक, आणि ओडिशात कोणार्कच्या सूर्यमंदिराचा हा दिवस.
पूजा कशी करायची?
थोडक्यात: सूर्योदयापूर्वी रुईच्या सात पानांचे स्नान, सूर्याला अर्घ्य, रांगोळीत रथ, आणि सूर्यासाठी आटवलेले दूध.
- १सूर्योदयापूर्वी उठा, आणि रुईची सात पाने ठेवून स्नान करा: एक डोक्यावर, दोन खांद्यांवर, दोन गुडघ्यांवर, दोन पायांवर.रुईचा चीक डोळ्यांना इजा करतो आणि त्वचेवर फोड आणतो: देठ पुसून घ्या, डोळ्यांपासून दूर ठेवा, आणि नंतर हात धुवा.
- २उगवत्या सूर्याकडे तोंड करून लहान कलशातून अर्घ्य द्या, लाल फुले आणि गंध घालून.सूर्योदयानंतरच्या पहिल्या तासात पूजा उत्तम मानतात.
- ३आदित्यहृदय, गायत्री मंत्र किंवा सूर्याची प्रार्थना म्हणा.जमेल तितके म्हणा: एकदा मनापासून म्हटलेले पुरे.
- ४तुळशी वृंदावनासमोर सात घोड्यांच्या सूर्यरथाची रांगोळी काढा.सात घोडे म्हणजे इंद्रधनुष्याचे सात रंग.
- ५अंगणात मातीच्या छोट्या बोळक्यात दूध आटवा, आणि ती खीर सूर्याला नैवेद्य म्हणून दाखवा.विस्तवाजवळ लहान मुलांवर लक्ष ठेवा.
- ६जमल्यास उपवास करा, आणि काहीतरी दान द्या.आजचे दान विशेष फलदायी मानतात.
- ७संक्रांतीपासून चाललेले हळदीकुंकू आज संपवा.तिळगूळ आणि हळदीकुंकवाचे रोजचे समारंभ आज थांबतात.
काय लागेल?टिक करत जा
९ पैकी ० तयार
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
रुईचा चीक धोकादायक आहे का?
हो, जपून वापरा. चीक डोळ्यात गेला तर डोळे सुजतात आणि नीट दिसेनासे होते; त्वचेवर फोड येऊ शकतात. पाने डोळ्यांपासून दूर ठेवा, मुलांना ती चावू देऊ नका, आणि डोळ्यात गेला तर लगेच डॉक्टरकडे जा.
रुईची पाने कुठे मिळतात?
रुई रस्त्याकडेला आणि मोकळ्या जागी आपोआप उगवते, आणि आज फुलबाजारात पानेही मिळतात. मिळाली नाहीत तर साधे स्नान करून अर्घ्य द्या.
दूध उघड्यावर का आटवतात?
ती खीर सूर्यासाठी असते, म्हणून ती सूर्याच्या उन्हात, अंगणात करतात. दक्षिणेत रथाच्या रांगोळीमधोमध गोवरी पेटवून त्यावर दूध उकळतात.
सूर्योदयानंतर स्नान केले तर चालेल का?
रीत सूर्योदयापूर्वीची आहे, पण उशीर झाला तरी स्नान करून सूर्योदयानंतरच्या पहिल्या तासात अर्घ्य द्या. आजारी किंवा वयस्कर असाल तर थंडीत जपा.
ॲपमध्ये आठवण लावा
ॲप आदल्या दिवशी आणि त्या दिवशी सूचना पाठवते, इंटरनेट नसतानाही.